Yerlə bağlı yeni kəşfə imza atılıb

Yerin təkində əvvəllər düşünüldüyündən daha çox su ola bilər. Reyting.az xəbər verir ki, İsveçrənin Sürix şəhərindəki Ali Texniki Məktəblə sıx əməkdaşlıq edən elm adamları bu qənaətə gəliblər.

"Nature Astronomy" jurnalının yazdığına görə, alimlər, okeanların tədricən Yerin super nüvələri tərəfindən udulması ilə bağlı çox mühüm kəşfə imza atıblar.

Xatırladaq ki, əvvəllər astronomlar belə bir nəzəriyyə irəli sürürdülər ki, ümumiyyətlə, alimlərə və elmə məlum olan bütün ekzoplanetlər ərimiş maqma okeanlarından, yaxud da geosferin yuxarı təbəqələrində yerləşən silikat süxurların bərk mantiyalarından ibarətdir. Bununla belə, yeni araşdırmalar göstərir ki, bu planetlərin dəmir nüvələri əhəmiyyətli miqdarda suları udaraq onu molekulyar formada tərk etmək əvəzinə, əksinə, hidrogen və oksigenə çevirə bilir.

Tədqiqatçılar prosesləri tam dəqiqliklə və aydın öyrənmək məqsədilə suyun ərimiş maqmatik süxurlarla necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu anlamaq üçün fiziki qanunlara əsaslanan modellər yaradıblar. Təcrübə zamanı məlum olub ki, okeanda dəmir damcıları lift kimi işləyir, suyu tutur və sonra planetin nüvəsinə yönəldir.

Alimlərin fikrincə, indiyə qədər aparılmış araşdırmalardan və elmi tədqiqatlardan son olaraq belə nəticə çıxır ki, nəhəng planetlərin nüvəsindəki suların miqdarı təsəvvür ediləndən xeyli artıqdır. Bəzi hallarda isə hətta planetin nüvəsi dəmir silikat süxurlarından daha hərəkətli olub, 70 dəfə çox maye qəbul edə bilir. Bu kəşf həm də Yer kürəsindəki suların böyük hissəsinin okeanların səthində deyil, oksigen və hidrogen şəklində planetin daxili hissəsində ola biləcəyi barədə yeni nəzəriyyəni dəstəkləyir. Beləliklə, bəzi alimlərin təxmin etdiyi kimi, Yerin nüvəsi dünya okeanının 80-nə bərabərini saxlaya bilər.

Nəşr yazır: "Uzun müddətdir ki, bu sahədə elmi tədqiqatlar, araşdırma aparan alimlərin əksəriyyəti ortaya çıxan yeni nəzəriyyəni dəstəkləyirlər. Buna görə də, bir çox alimlər inanırlar ki, ümdə olan Yerdir və dərin okeanları olan super yerlərin bol sulu nüvəsi tamamilə həyatı dəstəkləyən əsas amildir. Onların nizamı və baş verən digər proseslər isə heyrətamizdir. Tədqiqatlar bir daha təsdiq edib ki, hətta böyük dərinliklərdə yüksək təzyiq altında xüsusi buz layları da əmələ gələ bilər ki, bu da mantiya ilə okean arasında həyati vacib maddələrin mübadiləsinə mane olur. Yeni məlumatlar dərin okeanları olan planetlərin nadir ola biləcəyini göstərir, çünki elmi fenomenə çevrilən "Super Yer"-dəki suyun nəhəng hissəsi də nüvədə yerləşir".

Bundan əvvəl amerikalı alimlər də mövzu ilə bağlı açıqlamalar verməklə yeni kəşflə və bu müasir elmi nəzəriyyə ilə tamamilə razılaşdıqlarını bildiriblər. Onların fikrincə, ortaya çıxmış yeni elmi məntiqə görə, okeanları istehlak edən Yer nüvələri həm də Yer planetinin təhlükəsizliyi anlamına gəlir. Amerikalı alimlərinin sözlərinə görə, ortaya çıxan yeni elmi nəzəriyyə daha çox həqiqətləri əks etdirir.

Oqtay QORÇU

Ana səhifəyə dön