Buzlaqlarda 1700-dən çox qədim virus aşkar edilib

Tibet buzlaqlarında 1700-dən çox qədim virus aşkar edilib. Bu barədə "Nature Geoscience" elmi jurnalı yazıb.

Reyting.az jurnala istinadla bildirir ki, beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Tibet yaylasından nümunə götürülən buz parçasından rekord sayda donmuş virus genomu tapıb.

Alimlərin fikrincə, bu, keçmişin, həmçinin də gələcəyin iqlimini, eləcə də ekosistem dəyişikliklərini daha yaxından, daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər.

Elm adamları Quliya buzlaqında on minlərlə ildir ki, qalan 1705 növ virus aşkar etdiklərini təsdiqləyiblər.

Alimlər deyirlər ki, çox qədim tarixi olan bu kəşfin təxminən 41.000 illik yaşı var və yerin iqlim tarixini öyrənmək üçün böyük imkanlar açır: “Aşkar edilmiş viruslar çox qədim dövrlərdə böyük önəm daşıyıb və yerli ekosistemlərdə mühüm rol oynayıblar. Onlar seçmə təzyiqlər, həmçinin virus vasitəçiliyi ilə inkişaf edərək gen transferi prosesləri vasitəsilə müxtəlifliyə və təkamülə təsir göstəriblər”.

Elm adamları xüsusi olaraq qeyd ediblər ki, bu viruslar hətta maneəsiz şəkildə mövcud ekosistemin də ekoloji metabolizmini formalaşdıra bilər. Üstəlik, ətraf mühitdəki birləşmələrin qəbuluna və istehsalına təsir göstərməyə qadirdir.

Tədqiqatçıların araşdırmaları nəticəsində o da məlum olub ki, iqlim şəraiti ilə viral icmalar arasında aydın görünən bir əlaqə var. Alimlərin fikrincə, əslində soyuq dövrlərdə Quliya buzlaqının viral icması eyni olmasa da, oxşar tərkibə qayıtmağa daim meylli olub. Lakin istisna halların da olduğunu qeyd edən alimlərin sözlərinə görə, bütün bunlara baxmayaraq, ancaq hər isti dövr özünəməxsus viral növlərin dəsti ilə xarakterizə olunub.

Daha sonra elmi jurnal qısaca olaraq mikrob qarışığından da bəhs edir: "Elm adamları aşkar ediblər ki, bu mikrobların ən müxtəlif qarışığı olanları çox qədimdir və təqribən 11500 il əvvələ təsadüf edir. Bu dövr isə son buz dövründən sabit və mülayim Holosen dövrünə, yaxud hələ də davam edən müasir geoloji dövrə qədəm qoyan böyük tarixi keçidin reallığı dövrü deməkdir. Məlum olduğu kimi beynəlxalq tədqiqatçılar qrupunun yeni aşkar etdiyi bu qədim virusların 70 faizdən çoxu unikal olub və yalnız Quliya buzlaqından tapılıb. Ümumi virusların yalnız 12 faizi Asiyadan kənarda da tanınır, cəmi 1 faizdən az olanı isə buzlaq olmayan mühitlərdə təsadüfən qeydə alınıb".

Alimlərin bu tədqiqatları gələcək iqlimin proqnozlaşdırılması üçün yeni və böyük elmi perspektivlər açır.

Alimlər qeyd edirlər ki, viruslar, bakterial maddələr mübadiləsi və iqlim arasındakı əlaqəni aydın başa düşmək, həmçinin də karbon qazının udulmasında və yaxud da buraxılmasında bataqlıq ərazilərin, eləcə də meşələrin rolu kimi mürəkkəb suallara cavab verməyə bu tapıntı çox kömək edə bilər. Lakin alimlər xəbərdarlıq ediblər ki, əriyən buzlaqlar iqlim tarixi ilə bağlı belə bir əvəzsiz məlumatı itirmək təhlükəsini yaradır.

Oqtay QORÇU

Ana səhifəyə dön