15:43 / 13-02-2026
Şoyqu: Ermənistanda tikiləcək AES-nin pulunu gələcək nəsillər ödəyəcək
15:20 / 13-02-2026
Prezident İlham Əliyev Almaniyada səfərdədir - Foto
14:58 / 13-02-2026
Sabiq icra başçısının həbs müddəti uzadılıb
14:54 / 13-02-2026
Sanki bir mələk… - Din xadimi yazır
14:32 / 13-02-2026
Sərnişin təyyarəsi uçuş-enmə zolağından çıxıb
14:32 / 13-02-2026
Ali Məhkəmə mediada məlumatların silinməsi barədə vahid qərar qəbul edib
13:41 / 13-02-2026
Cənubi Qafqaz və Orta Asiya Rusiyanın təsir dairəsindən çıxır
13:28 / 13-02-2026
Sivilizasiyalara son qoyacaq vulkan yenidən aktivləşib
13:27 / 13-02-2026
Yeni vergi güzəştləri tətbiq ediləcək
13:04 / 13-02-2026
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı xəbərdarlıq edilib
12:56 / 13-02-2026
Professor: Ramiz Mehdiyevin qorxulu şəbəkəsi var idi
12:45 / 13-02-2026
Gürcüstan və Türkiyə hərbçiləri NATO təlimlərində iştirak ediblər
12:32 / 13-02-2026
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
12:20 / 13-02-2026
Regional xəzinədarlıq idarələri ləğv olunur? - Açıqlama
12:12 / 13-02-2026
Vüqar Bayramov: "Hər min nəfərə düşən bələdiyyə sayı çoxdur"
12:04 / 13-02-2026
Paşinyan seçkilərdən əvvəl sülh sazişi bağlamaq istəyir
12:01 / 13-02-2026
Bakıda bələdiyyələr birləşə bilər
11:18 / 13-02-2026
Azərbaycandan Ermənistana nümayəndə heyəti gedib - Video
10:58 / 13-02-2026
Ermənistan-ABŞ-İran üçbucağı və “Tramp Yolu”
10:52 / 13-02-2026
Bu şəxslərin pensiyasına 300 faizlik əlavə edilir - Detallar
10:19 / 13-02-2026
Şəhid oğlu direktor təyin edilib
10:07 / 13-02-2026
Gültəkin Hacıbəyli "Ramiz Mehdiyev işi”nə cəlb edilməyib?
10:00 / 13-02-2026
Xəbərdarlıq: ailə sirriniz sosial şəbəkə reklamına çevrilə bilər!
09:08 / 13-02-2026
Yerə iki ulduzlararası naməlum obyekt düşüb - Foto
08:37 / 13-02-2026
Zibillikdən 120 min avroluq qızıl külçələr tapılıb
08:29 / 13-02-2026
Qazaxıstan Konstitusiya referendumuna hazırlaşır
08:24 / 13-02-2026
Ərdoğan: Balkanları heç vaxt unutmuruq - Foto
08:12 / 13-02-2026
Almaniyalı nazirin davranışı təəccüb doğurub
08:07 / 13-02-2026
Münxen konfransının iştirakçıları Trampdan ehtiyat edirlər
07:59 / 13-02-2026
Dövlət Departamenti Rubionun cavabını redaktə edib
Kosmosdakı qara dəlik informasiyalarla dolu portaldır
Tarix: 05-06-2025 10:55 | Bölmə: Cəmiyyət
Amerikalı alimlər kosmosdakı qara dəliyin sirli strukturundan, onun içərisində baş verən fasiləsiz kosmik proseslərdən danışıblar.
Reyting.az xəbər verir ki, "Hi-Tech Mail"-ə dəvət olunmuş elm adamlarının fikrincə, qara dəlik daxilində kvant effektləri işləyir və bu da sanki kainatın kosmosu "burması" prosesinə bənzəyir.
Fiziklər qara dəlikdəki çuxurun necə əmələ gəlməsinə çox sadə izah veriblər. Bildiriblər ki, əvvəlcə kütləvi bir ulduz ölür, üstəlik, nüvəsi atomlardan daha çox sıxılır, sonra neytronlar, protonlar məhv edilir və qara dəliyə çökmə hadisəsi baş verir. Beləliklə, hadisə üfüqündən kənarda, çuxurun sərhədində informasiya yox olur. Həm də qara dəlik kosmik məkanına yeni bir keçmişi daxil edir.
Təsdiqlənməmiş elmi fərziyyələrə görə, qara dəliyin sərhədində yoxa çıxan informasiyalar müvəqqəti silinir. Üstəlik, bəzi elm adamları hesab edirlər ki, qara dəliyin “portalına” daxil olan məlumat bazası yenidən, həm də çox sürətlə bərpa olunur.
Eynşteyn nəzəriyyəsinə istinad edən elm adamları təxmin edirlər ki, təklik əslində, tamamilə sonsuz cazibə qüvvəsi olan, zamanın dayandığı, həmçinin fizika qanunlarının işləmədiyi bir məkandır.
Lakin fiziklər qara dəliyin öyrənilməsinin ən əsas mənbəyini digər fiziki qanunlarda və xüsusilə, Kvant həllində görürlər. Bu fiziki nəzəriyyəyə görə, qara dəliyin içində qəribə hadisələr də baş verə, həmçinin hissəciklər istənilən maneələrə nüfuz edə bilər. Məhz elə bu cür proseslər nəticəsində "Bağlı" hissəciklər bir-birinə dərhal təsir edir, həmçinin cazibə qüvvəsi maddəni çəkmir, əksinə, onu daha da itələyir. Buna elm aləmində kvant sıçrayışı deyilir. Yəni sonsuz sıxılma əvəzinə kəskin genişlənmə baş verir. Sanki qara dəlik başqa kainata qənim kəsilən "qurd dəliyinə" çevrilir.
Fiziklərin fikrincə, əgər onların irəli sürdüyü nəzəriyyə özünü doğruldarsa, o zaman yaranış kimi qəbul edilən "Böyük Partlayış" hadisəsinin digər bir kainatdan "sıçraması" ehtimalı ortaya çıxa bilər. Bu isə həmin ehtimalların həqiqətə daha da yaxın olduğunu sübuta yetirir.
Elm adamları deyiblər ki, onların nəzəriyyəsi yanlış deyil, çünki kainatdakı qara dəliklər düşünüldüyü kimi çıxılmaz nöqtələr yox, ola bilsin, informasiyalarla dolu portallardır.
Oqtay QORÇU
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 05-06-2025 10:55 | Bölmə: Cəmiyyət
Amerikalı alimlər kosmosdakı qara dəliyin sirli strukturundan, onun içərisində baş verən fasiləsiz kosmik proseslərdən danışıblar.
Reyting.az xəbər verir ki, "Hi-Tech Mail"-ə dəvət olunmuş elm adamlarının fikrincə, qara dəlik daxilində kvant effektləri işləyir və bu da sanki kainatın kosmosu "burması" prosesinə bənzəyir.
Fiziklər qara dəlikdəki çuxurun necə əmələ gəlməsinə çox sadə izah veriblər. Bildiriblər ki, əvvəlcə kütləvi bir ulduz ölür, üstəlik, nüvəsi atomlardan daha çox sıxılır, sonra neytronlar, protonlar məhv edilir və qara dəliyə çökmə hadisəsi baş verir. Beləliklə, hadisə üfüqündən kənarda, çuxurun sərhədində informasiya yox olur. Həm də qara dəlik kosmik məkanına yeni bir keçmişi daxil edir.
Təsdiqlənməmiş elmi fərziyyələrə görə, qara dəliyin sərhədində yoxa çıxan informasiyalar müvəqqəti silinir. Üstəlik, bəzi elm adamları hesab edirlər ki, qara dəliyin “portalına” daxil olan məlumat bazası yenidən, həm də çox sürətlə bərpa olunur.
Eynşteyn nəzəriyyəsinə istinad edən elm adamları təxmin edirlər ki, təklik əslində, tamamilə sonsuz cazibə qüvvəsi olan, zamanın dayandığı, həmçinin fizika qanunlarının işləmədiyi bir məkandır.
Lakin fiziklər qara dəliyin öyrənilməsinin ən əsas mənbəyini digər fiziki qanunlarda və xüsusilə, Kvant həllində görürlər. Bu fiziki nəzəriyyəyə görə, qara dəliyin içində qəribə hadisələr də baş verə, həmçinin hissəciklər istənilən maneələrə nüfuz edə bilər. Məhz elə bu cür proseslər nəticəsində "Bağlı" hissəciklər bir-birinə dərhal təsir edir, həmçinin cazibə qüvvəsi maddəni çəkmir, əksinə, onu daha da itələyir. Buna elm aləmində kvant sıçrayışı deyilir. Yəni sonsuz sıxılma əvəzinə kəskin genişlənmə baş verir. Sanki qara dəlik başqa kainata qənim kəsilən "qurd dəliyinə" çevrilir.
Fiziklərin fikrincə, əgər onların irəli sürdüyü nəzəriyyə özünü doğruldarsa, o zaman yaranış kimi qəbul edilən "Böyük Partlayış" hadisəsinin digər bir kainatdan "sıçraması" ehtimalı ortaya çıxa bilər. Bu isə həmin ehtimalların həqiqətə daha da yaxın olduğunu sübuta yetirir.
Elm adamları deyiblər ki, onların nəzəriyyəsi yanlış deyil, çünki kainatdakı qara dəliklər düşünüldüyü kimi çıxılmaz nöqtələr yox, ola bilsin, informasiyalarla dolu portallardır.
Oqtay QORÇU
Bölməyə aid digər xəbərlər
13-02-2026, 13:28
Sivilizasiyalara son qoyacaq vulkan yenidən aktivləşib
13-02-2026, 13:04
Küləkli hava şəraiti ilə bağlı xəbərdarlıq edilib
13-02-2026, 12:32
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
13-02-2026, 12:12
Vüqar Bayramov: "Hər min nəfərə düşən bələdiyyə sayı çoxdur"
13-02-2026, 10:19
Şəhid oğlu direktor təyin edilib
12-02-2026, 19:52
Naxçıvan səhiyyə nazirinin birinci müavini vəzifəsi ləğv edilib
12-02-2026, 18:16
Avropanın effektiv yuxu üçün ən yaxşı və ən pis şəhərlərinin adı açıqlanıb - Siyahı
12-02-2026, 17:52
Sabah güclü külək əsəcək - Sarı xəbərdarlıq
12-02-2026, 17:04
Nazirlik gənc əsgərlərin yaxınlarına müraciət edib
12-02-2026, 16:34
Sabirabadda 11 yaşlı uşaq qidadan zəhərlənib
12-02-2026, 12:37
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
12-02-2026, 12:19
Qrant müsabiqəsinin qalibləri açıqlanıb - Siyahı
12-02-2026, 12:08
Füzulidə əməliyyat: keçmiş məhkum saxlanılıb
12-02-2026, 11:21
Fevralın 15-də 22 mindən çox bakalavr magistraturaya imtahan verəcək
12-02-2026, 10:37
Bakıda ər-arvad dəm qazından zəhərlənib
12-02-2026, 10:20
Səhralarda sirli mikrotunellər tapılıb - Foto
11-02-2026, 19:42
Audiovizual Şura "Kinobox" və "Mahnı" TV-yə lisenziya verib
11-02-2026, 16:51
Hospital rəisi vəzifədən azad edilib
11-02-2026, 14:20
Dövlət əleyhinə çağırışlar edən şəxs barəsində qərar verilib
11-02-2026, 12:28
“QHT işi” üzrə ittiham olunan fond əməkdaşının məhkəməsi başlayıb
11-02-2026, 11:48
Cəlilabadda üç nəfər narkotiklə tutulub
11-02-2026, 11:09
Nikahdankənar doğulanların statistikası təqdim olunub - Siyahı
11-02-2026, 10:34
Xalq artisti İlhamə Quliyevanın bacısı qızı həbs edilib
10-02-2026, 17:34
Keçmiş hərbi komissarı məhkəmə zalında həbs ediblər
10-02-2026, 16:53
Daha bir qanuna dəyişiklik edilib
10-02-2026, 12:36
Sabah Bakıda və bölgələrdə qar yağacaq - Proqnoz
10-02-2026, 10:53
İdarə rəisi müşavir təyin olunub
10-02-2026, 08:23
Planetin 10 faizi "ChatGPT"-dən istifadə edir
9-02-2026, 22:34
Alıcı süni intellekti aldadaraq 8000 avro qazanıb
9-02-2026, 19:47
Əli Kərimlinin həbs müddəti uzadılıb
9-02-2026, 17:38
Sabah Azərbaycanda külək güclənəcək - Xəbərdarlıq
9-02-2026, 16:16
Klinika sahibinin oğlu haqda hökm dəyişib
9-02-2026, 15:16
Qarşıdakı iki gündə temperatur 8 dərəcə enəcək - Xəbərdarlıq
9-02-2026, 15:10
Eldar Quliyev həm deputatdır, həm rektor... - Qanun nə deyir?
9-02-2026, 14:33
İki həkim həbs edilib - Məhkəmə zalında
9-02-2026, 14:05
Bələdiyyələrlə bağlı 14 cinayət işi açılıb
9-02-2026, 13:03
Sabah Bakıya və bölgələrə qar yağacaq - Proqnoz
9-02-2026, 12:49
Azərbaycana narkotikin keçirilməsinin qarşısı alınıb
9-02-2026, 10:13
DİN: İki nəfər 21 kq narkotiklə saxlanılıb
9-02-2026, 07:54
Ən mavi və təmiz suyun yeri müəyyənləşib
9-02-2026, 07:47
Müsəlman ölkəsi üçün milli "ChatGPT" versiyası hazırlanır
8-02-2026, 22:52
London-Dehli sərnişin təyyarəsi Bakıya məcburi eniş edib
8-02-2026, 14:42
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
7-02-2026, 20:04
Sumqayıtda bir ailənin dörd üzvü dəm qazından zəhərlənib
7-02-2026, 16:31
Müəllimi güllələməkdə ittiham olunan şagird həbs edilib
7-02-2026, 12:50
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
6-02-2026, 19:12
Yupiterin ölçüsünü dəqiqləşdiriblər
6-02-2026, 18:07
Bakıda ağac kəsənlər barədə material prokurorluğa göndırilib
6-02-2026, 16:22
Bakıda və rayonlarda külək güclənəcək - Xəbərdarlıq
6-02-2026, 15:32
Vüqar Səfərlinin əmlakının müsadirəsi barədə qərar ləğv olunub
Qüdrət Həsənquliyev deyir ki, əgər İranda azərbaycanlılar etnik təmizləmə ilə üzləşsələr, Azərbaycan onları ya silahlandırmalı, ya da öz nizami ordusu ilə kömək etməlidir
Əfşar Süleymani: Trampın siyasəti İranın təklənməsinə gətirib çıxarıb. Bu günədək Rusiya və Çin də hərbi imkanlarının hamısını İrana verməyiblər
“Qarabağ”ın baş məşqçisi deyir ki, "Ayntraxt"la qarşılaşmada baxımlı oyun nümayiş etdirməyə çalışacaqlar
ADP sədri deyir ki, hələlik İranda baş verən proseslərin inkişafı xarici güclərin, xüsusilə ABŞ-ın mövqeyindən, həmçinin Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələdə milli maraqlarını nə dərəcədə ön plana çəkməsindən asılı olacaq
Rejissor və aktyor deyir ki, yeni fəaliyyətə başlayan teatrda tamaşaçını pasiyent əvəz edəcək
