Ağrını bütün bədənlərində hiss edənlərin taleyi

Narkomaniya həm də digər xəstəliklərin ötürücüsüdür. Bu barədə dəfələrlə yazılıb, efirlərdə müzakirələr açılıb, xəstələrdən nümunələr gətirilib. Lakin aparılan bu qədər maarifləndirci tədbirlərə baxmayaraq narkomaniya bir bəla, xəstəlik kimi hər gün can almaqda davam edir.

Narkoman narkotik maddə tapa bilmədikdə kəskin ağrılar başlayır və o, buna tap gətirə bilmir. Bu, narkomanlara sanki bütün bədən sümüklərini bir-bir sındırırlar şəklində ağrı verir. Nəticədə məcbur qalıb əli əyriliyə, oğurluğa, borc alıb verməməyə, bir sözlə, bir qram narkotika almaq üçün ağıla gələ biləcək və gələ bilməyəcək yollara əl atırlar. Bu hal kasıb və orta yaşam tərzi olan iradəsiz insanlar üçün daha da faciəlidir.

Varlılar, daha imkanlılar üçün narkotikanı almaq problem deyil, amma onun törətdiyi xəstəlikləri yaşamaq, əzab çəkmək iztirabdır.

Narkomaniya “ağ ölümdür”, həyatdan üz çevirməkdir. “Narkomaniya” və “ölüm” sözləri bu gün normal insanların təsəvvüründə sinonim sözlərə çevrilib.

ASPERA Psixoloji Yardım və Nitq İnkisaf Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq Rafiq Allahverdiyev hesab edir ki, erkən yaşından narkotik qəbul etməyə başlayan insanın orta ömrü 30-40 il olur: “Narkoman narkotik maddələr qəbul edərkən, ən azı 10-15 nəfəri də narkomanlığa cəlb edə bilər. Müasir dövrümüzdə insanlıq üçün böyük bəla olan narkomaniya bütün dünyada geniş yayılıb. Bu bəla ilə mübarizə aparmaq bir o qədər asan deyil”.

Psixoloqun fikrincə, narkotik maddə alverçiləri uşaqların çox olduğu yerlərdə olur, onlara həmin məhsulları təklif edirlər: “Pul qazanmaq naminə onlar insanları, xüsusilə uşaqları ölümə aparan bu pis vərdişə alışdırırlar. Narkotik maddələr müxtəlif çeşidlidir. Daha çox yayılanları isə xaşxaş, tiryək, marixuana, heroin, kokain və s.-dir. Son illər kimyəvi laboratoriyalarda hazırlanan yeni sintetik narkotik maddələr meydana gəlmişdir. Bunlar xüsusilə təhlükəlidir, çünki birinci dəfədən adamı özünə alışdıra bilir. Narkotiklərdən asılılıq ağır xəstəliyə - narkomaniyaya gətirib çıxarır. Narkotik maddələr insan sağlamlığına bərpaedilməz ziyan vurur, fiziki qüvvələri tükəndirir, bədənin çəkisi birdən-birə azalır, ümumi zəhərlənmə baş verir”.

Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, narkomaniya keçici xəstəliklərin sürətlə yayılmasına da səbəb olur. Belə ki, narkotik maddələrin bir çoxu şprislə qana ötürüldüyündən və narkoman qrupları daxilində eyni şprisdən istifadə edildiyindən narkomanlar arasında QİÇS və başqa xəstəliklərə tutulmuş insanlar çox olur. Narkotik maddə alverçiləri heroin və kokaini yuyucu toz və ya şəkər tozu qatıb satırlar, ona görə də narkomanda şəkər diabeti tez inkişaf edir. Əgər “xalis mal”, yəni heç bir qarışığı olmayan narkotik maddə qəbul olunarsa, zəhərin güclü təsirindən o saat ölmək olar. Ən dəhşətlisi odur ki, bir neçə dəqiqə ərzində baş beyin zədələnə və bununla da yaşaya-yaşaya şikəstlik əmələ gələ bilər. Belə halda adam düşünmək, hərəkət etmək, reaksiya vermək qabiliyyətini itirir, danışmaq və müxtəlif əşyalardan istifadə etmək imkanından məhrum olur. Bu vəziyyət illərlə davam edə bilər.

Narkotik maddələrlə ticarət böyük gəlir gətirir. Milyard dollarlarla qazanc əldə edən cinayətkarlar üçün bacardıqca daha çox adamı “iynəyə oturtmaq”, daha çox gəncləri və uşaqları narkomaniyaya sövq etmək sərfəli işdir. Bir az “yüngül” narkotiklərdən başlayan insan tez bir zamanda çox təsiredici narkotiklərə alışır və müalicəsi mümkün olmayan xəstəliyə mübtəla olur.

Bəs müasir dünyamızda narkomaniyanın bu qədər geniş yayıla bilməsinə səbəb nədir?

Məlumata görə, 1960-cı illərdə “gənclik inqilabı” adlanan dövrdə gənc sənət adamları arasında narkotik maddələrin qəbulu dəbə düşüb və hətta özünəməxsus həyat tərzinə çevrilib. Onlar bunu ictimaiyyətdən gizlətmir, bəzən sənət uğurlarını narkotik maddənin qəbulu ilə əlaqələndirirdilər. Bu sənətçilərin pərəstişkarları onların həyat tərzini təqlid edərək narkotik maddə qəbul edirdilər. Bu nəsildən olan bir çoxları belə məst olmaqla günlərini, həyatlarını başa vururdular.

Tanınmış adamların arasında da narkomaniyanın qurbanları çox olub. Azərbaycanın tanınmışları da bu bəladan yaxa qurtara bilməyiblər. Reper Hüseyn Dərya, meyxanaçı Aydın Xırdalanlı da elə məhz bu xəstəliyin qurbanı olublar.

Narkotik maddələrin gənc nəsillər arasında yayılması təhlükəsini nəzərə alaraq, bir çox ölkələr, o cümlədən Azərbaycan “Narkotiksiz gələcək naminə” milli proqramlar qəbul edib. Bura təhsil ocaqlarında, hüquq-mühafizə orqanlarında, təşkilatlarda narkomaniyanın ziyanı haqqında maarifləndirilmə kampaniyaları daxildir. Bu kampaniyalar kütləvi informasiya vasitələri, həmçinin internet şəbəkəsi vasitəsilə aparılır.

Qeyd edək ki, narkomaniya ilə bağlı problemləri daim ictimaiyyətin nəzarəti altında saxlamaq məqsədilə BMT iyun ayının 26-nı Narkomaniyaya və Narkobiznesə qarşı Beynəlxalq Mübarizə Günü elan edib.

Bu günlərdə şəhərimizin küçə və prospektlərində narkomaniyaya qarşı müxtəlif afişlər quraşıdırlır.

L. HÜSEYN

Bu yazı “Azərbaycan Milli İnkişaf layihəsi” İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi “Narkotik vasitələrdən və psixotrop maddələrdən istifadə edən şəxslərin sağlam həyat tərzinə qaytarılması üçün təbliğat və maarifləndirmə işinin təşkili” layihə çərçivəsində çap olunur.

Ana səhifəyə dön