2020-ci ildə 327.425 nəfər işdən çıxıb, 383 min nəfər işə qəbul olunub

Milli Məclis “İşsizlikdən sığorta haqqında” və “Məşğulluq haqqında” qanun layihələrini ikinci oxunuşda müzakirəyə çıxararaq qəbul edib.

Reyting.az xəbər verir ki, müzakirə zamanı deputatların suallarına Əmək və sosial siyasət komitəsinin sədri Musa Quliyev cavab verib.

M. Quliyev deyib ki, 2018- ci ildə “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanun qüvvəyə mindikdən sonra daha çox sığorta prinsipi ilə yanaşmaya üstünlük verilib və öz ərizəsi ilə işdən çıxma sığorta hadisəsi olmadığına görə bu kateqoriya insanlara işsizlik müavinəti verilməsi aradan qaldırılıb: “Lakin biz də Əli Məsimlinin qaldırdığı məsələnin tərəfdarıyıq və hesab edirik ki, işsizliyin səbəbindən asılı olmayaraq işsiz vətəndaşların sosial müdafiəsi üçün adekvat yollar axtarılmalıdır. Bu problemi qanun layihəsi subyektinin diqqətinə çatdırmışıq və gələcəkdə həlli yollarını və imkanlarını diqqətdə saxlayacağıq.

İkincisi, 2020- ci ildə 327.425 nəfər işdən çıxıb, 383 min nəfər isə işə qəbul olunub. Əmək bazarı çevik və dinamik bir müstəvidir. Demək olmaz ki, öz ərizəsi ilə işdən çıxanların hamısını məcbur ediblər. Eləcə də demək olmaz ki, belə məcburiyyətlə heç kəs üzləşməyib. Hər bir vətəndaş öz hüquqlarını, o cümlədən əmək hüquqlarını bilməlidir. Əgər qanunsuzluqla rastlaşıblarsa, hər kəsin Dövlət Əmək Müfəttişliyinə, Həmkarlar Konfederasiyasına, yuxarı təşkilata, məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır.

Üçüncüsü, 2020-ci ildə turistlərin yerləşdirilməsi sektorunda 6 863 nəfər yeni işə qəbul edilib. Pandemiya vaxtında bu fəallıq necə yaranıb? Maraqlı sualdır. Araşdırdıq. Bir neçə versiya var. Ən ağılabatan cavab budur ki, həmin il turizm sektorunda 8845, iaşə sektorunda 15.600 iş yeri bağlanıb. Artım yeni iş yerlərinin açılması ilə bağlı deyil. Dövlətin iş yerlərinin saxlanılmasına dəstək proqramı cərçivəsində mövcud iş ştatlarının leqallaşması, yəni əmək müqaviləsi olmadan çalışanlarla əmək müqaviləsi bağlanılması hesabına baş verib.

Elşad Mirbəşiroğluna layihəni dəstəklədiyinə görə təşıkkür edirəm. Elşad müəllimin sualı çox aktualdır. Bildirirəm ki, həmin məsələ Əmək Məcəlləsinin 1-ci əlavəsinin "Əmək müqaviləsinin nümunəvi formadı" adlanan 6- cı paraqrafın 6.2-ci bəndində öz əksini tapıb”.

Sabir Rüstəmxanlı isə bildirib ki, qanun yaradıcılığı təcrübəsində “kosmetik əməliyyat, kosmetik dəyişiklik” anlayışı yoxdur: “Qanunlara redaktə, texniki, uyğunlaşma və mahiyyətcə dəyişiklik edilə bilər. “Məşğulluq haqqında” Qanuna edilən dəyişiklik yeni normayaratma məqsədi daşıyan mahiyyət və məzmun dəyişikliyidir. Və olduqca əhəmiyyətlidir. Kənd yerlərində yaşayan, pay torpağı olan 800 min nəfərin özünəməşğulluq, peşə hazırlığı kurslarına ödənışsiz cəlb olunma, haqqı ödənilən sosial işlərə qəbul edilmə kimi aktiv sosial müdafiə alətlərinə çıxış imkanları yaradan dəyişikliyə kosmetik dəyişiklik deyilməsi qəbuledilməzdir”.

S. Rüstəmxanlı daha sonra qeyd edib: “Kənd yerlərində hansı peşə hazırlığından söhbət gedir, buna nə ehtiyac var? Cavabım qısadır. Ölkə əhalisinin 47.2 faizi , yaxud 4.755 min nəfəri, iqtisadi fəal əhalinin isə 49 faizi, yaxud 2.534 min nəfəri kənd yerlərində yaşayır. Kənd təsərrüfatı ilə bağlı xeyli sayda peşə və ixtisasa ehtiyac vardır (baytar və zootexnik köməkçisi, quşçuluq sənayesi mütəxəssisi, arıçı, istixana quraşdırıcısı və operatoru, bitkilərin əkilməsi, becərilməsi, dərmanlanması, gübrələnməsi üzrə mütəxəssis, kənd təsərrüfatı texnikasının işlədilməsi və təmiri üzrə peşələr), eləcə də müxtəlif xidmət sahələri üzrə mütəxəssislərə (bərbər, çilingər, rəngsaz, elektrik, dərzi, çörəkçi, ofsiant, turizm bələdçisi, avtomobil təmiri və xidməti işçiləri və s.) Kənd yerində ehtiyac vardır. Bu qanuna edilən dəyişiklik kəndlərimizdə yaşayan gənclərimizin ödənişsiz əsaslarla belə peşələrə yiyələnmələrinə və peşə təhsili aldığı müdfətdə həm də təqaüdlə təmin olunmalarına imkan yaradacaqdır”.

S. Rüstəmxanlı sual edir ki, özünə məşğulluq nədir və bunun faydası varmı? “Birinci oxunuşda çıxış edən deputat həmkarımız Etibar Əliyev bu sualın çox lakonik və praktik cavabını verdi. Əlavə məlumat verə bilərəm ki, özünəməşğulluq anlayışının izahı, prinsipləri, əhatə dairəsi, tətbiqi qaydaları “Məşğulluq haqqında” Qanunda ətraflı izah olunub”,- S. Rüstəmxanlı əlavə edib ki, özünəməşğulluq ən mütərəqqi aktiv sosial müdafiə tədbirlərindən biridir: “Dövlətin mal, material, istehsal vasitələri verməklə, treninqlər keçməklə, məsləhət xidməti göstərməklə dəstəyi sayəsində işsiz vətəndaş ailə üzvləri ilə birlikdə kiçik biznesini qurur, sonra onu inkişaf etdirərək işsizdən işə götürənə çevrilə bilir. Özünə məşğulluq proqramları cınab prezidentin tövsiyəsi ilə artıq 4 ildir ki, ölkəmizdə tətbiq olunur, ilbəil təkmilləşir. Hazırda 36 min ailə bu proqrama cəlb olunub, gələn il isə daha 17 min ailənin özünəməşuğlluğun təmin ediləməsi nəzərdə tutulur. Etibar Əliyev dəstəyə görə təşıkkür edirəm. Etibar müəllimin sualına cavab olaraq bildirirəm ki, işsiz və işaxtaran kimi qeydiyyata dayananları əksəriyyəti əmək bazarına yeni atılan şəxslər və öz ərizəsi ilə əvbəlki işindən çıxmış insanlardır. Onların işsizlikdən sığorta almaq hüqudu yoxdur. Göründüyü kimi, işsizlikdən sığortsnın təsir dairəsi olduqca kiçikdir. Bu gün müzakirə etdiyimiz “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanuna ediləcək dəyişikliklər məhz bu dairənin 5- 6 dəfə genişləndirəcək”.

Ana səhifəyə dön