00:14 / 03-02-2026
Aviadaşıyıcı gəmilərə malik ölkələrin reytinqi açıqlanıb
23:39 / 02-02-2026
Tramp: "Hindistan Rusiya neftindən imtina etdi"
23:02 / 02-02-2026
İcra başçısını söyən şəxs həbs olunub
21:04 / 02-02-2026
"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçisi saxlanılıb
20:02 / 02-02-2026
İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni sənədlər imzalanıb - (Yenilənib) - Fotolar
19:41 / 02-02-2026
Xalq artistinin oğlu döyülüb
19:23 / 02-02-2026
Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”
18:52 / 02-02-2026
Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar
18:00 / 02-02-2026
Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib
17:55 / 02-02-2026
Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək
17:16 / 02-02-2026
Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur
15:47 / 02-02-2026
Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır
15:17 / 02-02-2026
Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər
15:04 / 02-02-2026
Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib
14:20 / 02-02-2026
Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib
14:13 / 02-02-2026
Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır
13:35 / 02-02-2026
Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək
13:12 / 02-02-2026
Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz
13:06 / 02-02-2026
İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib
12:39 / 02-02-2026
Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı
12:31 / 02-02-2026
Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər
12:04 / 02-02-2026
Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib
11:57 / 02-02-2026
İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər
11:38 / 02-02-2026
Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto
11:26 / 02-02-2026
Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb
11:04 / 02-02-2026
Milli Məclisin iclası başlayıb
10:59 / 02-02-2026
ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir
10:58 / 02-02-2026
“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır
10:34 / 02-02-2026
Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət
10:27 / 02-02-2026
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq
20:01 / 30-01-2026
Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto
17:31 / 29-01-2026
Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?
17:48 / 30-01-2026
Yerə bənzəyən planet kəşf olunub
18:15 / 30-01-2026
Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto
11:42 / 30-01-2026
Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?
15:04 / 02-02-2026
Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib
23:45 / 29-01-2026
Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək
13:35 / 02-02-2026
Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək
14:05 / 29-01-2026
Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir
13:48 / 29-01-2026
Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)
15:01 / 29-01-2026
Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir
Keçmiş deputat: “Rus imperiyasının dağılması qaçılmazdır” - Müsahibə
Tarix: 03-03-2023 16:55 | Bölmə: Müsahibə
Rusiyalı siyasətçi İqor Yakovenko deyir ki, Qərb Rusiya Federasiyasının dağılmasında maraqlı deyil
Rusiyalı müxalifətçi, sosioloq və Dövlət Dumasının sabiq deputatı İqor Yakovenko Ukrayna mətbuatına müsahibə verib. Reyting.az-ın İ. Yakovenkonun müsahibəsini təqdim etməsinə səbəb onu Azərbaycan oxucuları üçün də maraqlı saymasıdır.
- Rusiya Federasiyası hara doğru gedir və dağılma ehtimalı varmı, bəziləri buna 100 faiz icazə verilməyəcəyini, digərləri Rusiyanın federasiyalara parçalanmasının lazım olduğunu, üçüncülər isə yalnız bir hissəsinin dağılacağını deyirlər. Bu yaxınlarda Putin bildirib ki, Qərb bunda maraqlıdır. Doğrudanmı Qərb Rusiya Federasiyasının dağılmasında maraqlıdır?
- Qərb Rusiya Federasiyasının dağılmasından qiyamət kimi qorxur. Həmişə belə olub. Qərbdə bir dənə də olsun tanınmış siyasətçi yoxdur ki, Rusiyanın dağılması ilə bağlı istəklərini, niyyətlərini açıq şəkildə dilə gətirsin. Üstəlik, Qərb qəti surətdə Sovet İttifaqının da dağılmasını istəmirdi və bunun qarşısını almağa çalışırdı.
Bildiyiniz kimi, Amerika prezidenti Ukraynaya onu Sovet İttifaqından ayrılmamağa razı salmaq arzusu ilə gəlmişdi. Kravçukun Suverenlik Bəyannaməsini imzalamayacağına dair niyyətlər var idi. Bu, Qərbin mövqeyi idi. Qərb sadə həll yolları axtarır və bu, bir rəqib, bir düşmən saxlamaq niyyətindən irəli gəlirdi. Bu, ən çox qorxduğumuz xaos, qeyri-müəyyənlik və son nəticədə nüvə silahının yayılmasından daha əlverişlidir.
Qərb heç vaxt Sovet İttifaqının dağılmasında, hətta Rusiya Federasiyasının dağılmasında maraqlı olmayıb. Qərb siyasətçilərindən kimsə bunu deməyib. Belə niyyət də yoxdur. Ona görə də Putin bütün bunları uydurdu, yalan danışdı.
Qərbin Ukraynanı silahla təmin etməsində onun Rusiyanı məhv etmək niyyətini nümayiş etdirəcək heç bir şey yoxdur. Orada yalnız bir istək var - rus işğalçılarının Ukrayna torpaqlarından çıxmasını təmin etmək. Burada Ukrayna və Qərbin niyyətləri ilə üst-üstə düşür.
Rusiya Federasiyasının gələcək taleyinə gəlincə, Ukrayna bunda az maraqlıdır, bu, bəlkə də ehtiyatsızlıqdır, çünki Rusiya onsuz da heç yerə getməyəcək, qonşu olaraq qalacaq. Amma ən azı indi Ukrayna prezidenti və Ukraynada hakim əhval-ruhiyyə belədir: siz bizi rahat buraxın, sonra istədiyinizi edin. Təbii ki, bütün bunlar tamamilə cəfəngiyyatdır.
Əgər Rusiya bu sərhədlər daxilində qalsa, nüvə silahını və BMT Təhlükəsizlik Şurasında üzvlüyünü saxlasa - təcavüzkar imperiya indi ağır məğlubiyyətə uğrasa belə - gec-tez dirçələcək. Əminəm ki, Rusiya indi məğlub olub 1991-ci il sərhədlərinə geri çəkilsə və Putinin gücü qalsa, Rusiya Federasiyası mübarizəni davam etdirəcək, cəbhə xətti sadəcə olaraq 1991-ci ilin sərhədinə çevriləcək.
Əgər dağılma tendensiyalardan danışırıqsa, o zaman Rusiya imperiyasının dağılması qaçılmazdır. Çox güclü, mərkəzdənqaçma meylləri var ki, onlar güclə yatırıldığı üçün indi görünmür və hiss olunmur. Əvvəllər güclü idilər. Bu, 1992-ci ildə bu ölkə vətəndaşlarının böyük əksəriyyətinin Rusiyadan ayrılmağa səs verdiyi Tatarıstanın müstəqilliyi ilə bağlı referendumdur. Bunlar iki çeçen müharibəsidir. Və əgər indi imperiya, sementləşdirən, güc yolu ilə saxlayan dövlət yox olarsa, o zaman mərkəzdənqaçma hərəkatları üstünlük təşkil etməyə başlayacaq və Rusiya kart evi kimi dağılmağa başlayacaq. Və təkcə ayrılma potensialı kifayət qədər güclü olduğu milli respublikalarda (Tatarıstan, Tıva, Yakutiya, Şimali Qafqaz respublikaları) deyil, həm də Rusiyanın Uzaq Şərq, Ural, Sibir, Kamçatka kimi regionlardadır.
- Dağılmadan söhbət gedəndə nədənsə Rusiya Federasiyasının bəzi regionları ilə maraqlanan Çin həmişə yada düşür. Çoxları deyir ki, Çinin “Sülh planı”nın bəndləri onun “ayı dərisi”nin bölünməsində iştirak etmək istəyindən danışır. Belədir?
- Çin kifayət qədər mürəkkəb müstəqil siyasət yürüdür. Çin özünün 20-ci Konqresində daxili siyasəti və xarici ekspansiyanı sərtləşdirərək militarizasiya kursu götürdü. Rusiyanın bu müharibədə məğlub olmasının Çin üçün çox faydalı olduğu az-çox açıq-aşkar görünür, çünki o, artıq xəritələrində Çin adları ilə qeyd olunan şimal ərazilərini almağa çalışacaq. Belə bir tendensiya var.
Eyni zamanda, Çin Qərbə, ABŞ-a müqavimət göstərməkdə maraqlıdır, ona görə də indi özünü praktiki olaraq Rusiyanın müttəfiqi kimi qələmə verir. O, Rusiya Federasiyasını uniforma, avadanlıq, öldürücü olmayan silahlarla təmin edir. Doğrudan da, bu gün Moskva-Pekin yarım oxu formalaşıb.
Çinin mövqeyi “şimal əraziləri” adlandırdığı ərazilər üzərində nəzarəti bərpa etmək cəhdindən daha mürəkkəbdir. Bir tərəfdən Çin bu müharibənin uzanmasında və hər şeydən əvvəl ABŞ-ın yorğunluğunda maraqlıdır. Digər tərəfdən, Çin Rusiyanın tükənməsini istəyir və bu, sonda ona şimal ərazilərini bərpa etmək və ya ələ keçirmək planını reallaşdırmağa imkan verəcək.
- Çinin indi “qırmızı xətlərin” kəsişməsi adlandırılan Rusiyaya silah ötürməsi təsdiqlənərsə, ABŞ necə reaksiya verə bilər?
- Təəssüf ki, ABŞ-ın Çinə təsir edə biləcəyi alətlər dəsti çox məhduddur. Bunlar Rusiyada baş verən sanksiyalar, Qərb şirkətlərinin Çindən çıxarılmasıdır. Çində Qərb strukturları tərəfindən maliyyələşdirilən və sahibi olan kifayət qədər çox şirkət var. Bu, Çin iqtisadiyyatına nə qədər təsir edəcək, yoxsa Amerika iqtisadiyyatına zərbə vuracaq - bu suala mütəxəssislər cavab verməlidir.
Düşünürəm ki, Çin iqtisadiyyatı nəhəng və sabit mexanizmdir və bu toqquşmada kimin daha çox zərər görəcəyini söyləmək çətindir. İstənilən halda belə təzyiq Çini dayandıra bilməz. ABŞ və bütövlükdə Qərbin Çinin siyasətini dəyişdirmək üçün kifayət qədər resursu və alətləri olmadığı açıq-aydın görünür. Çin güclü müstəqil dövlətdir. Təəssüf ki, indi Çin imperiyanı, hərbi maşını və xarici təcavüzü gücləndirmək kursu götürüb.
- Media Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın Ukraynanın hücuma keçməsi, bəzi sərhədlərin qaytarılması və təcili təhlükəsizlik təminatları müqabilində danışıqlara başlaması məqsədi ilə Ukrayna ilə müdafiə paktı üzərində işlədiyi xəbərini yayıb. Almaniya hökumətinin spikeri bu məlumatı təkzib edərək, Makron, Şolts və Zelenski arasında ünsiyyət zamanı bu məsələnin heç bir rol oynamadığını qeyd edib. Amma bu nə deməkdir?
- Mən heç bir belə söhbətdə olmamışam, ona görə də nə təsdiq, nə də təkzib edə bilərəm. Ancaq bircə şeyi deyə bilərəm: mənim fikrimcə, həm avropalılar, həm də amerikalılar artıq başa düşüblər ki, Ukraynanın 1991-ci ilin sərhədlərinə çatana qədər Putin və Rusiya Federasiyası ilə danışıqların qarşısının alınması ilə bağlı mövqeyi dəyişməzdir. Mənə elə gəlir ki, bütün Qərb liderləri artıq başa düşüblər ki, Ukrayna ilə bu mövzuda danışmağın faydası yoxdur. Çağırılmamış sülhməramlıların hansısa təşəbbüslərlə çıxış etmək üçün davamlı cəhdləri davam edəcək, lakin çətin ki, kimsə bu istiqamətdə Ukrayna ilə işləsin. Bunun qeyri-mümkün olduğu artıq hamıya izah edilib.
Mən avropalılarla ünsiyyətdə oluram və onların arasında belə insanlar kifayət qədərdir: “Yaxşı, Putini başa salın ki, bu lazım deyil, bu iş onun üçün sərfəli deyil”. Siyasətçilər isə seçicilərin bu istəyini birtəhər yerinə yetirməli, gedib başa salmalıdırlar. Və deyirlər: “Mən izah etməyə çalışdım, amma etmədi”. Bu “boşluq” realdır. Burada Putin Ukraynanın olmadığı, Ukraynanı ələ keçirməyə tam haqqı olan böyük Rusiyanın olduğu informasiya “köpüyü”ndə yaşayır. Avropalılar isə öz “köpüklərində” yaşayırlar, 21-ci əsrdə Avropanın özünü belə apara biləcəyini səmimi anlamırlar.
- Avropada deyirlər ki, Putin getsə, onda hər şey dayanacaq. Bununla razılaşa bilərsinizmi?
- Şübhə yoxdur ki, bu müharibəni Putinin şəxsən başladığı hər dəqiqə, addım-addım tamamilə sübuta yetirilir. O olmasaydı, bu müharibə başlamazdı. Bunu müharibədən əvvəl baş verənlərin çoxsaylı şəhadətləri sübut edir. Və canlı yayımda Təhlükəsizlik Şurasının iclası oldu ki, orada hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri yaş şalvarda dayanıb Putinin suallarına necə cavab verəcəklərini bilmirdilər. Onları dizinin üstündən sındırdı. Baş Qərargahın bu müharibəyə qarşı olduğu məlumdur və sübuta yetirilib. Putinin ətrafındakıların çoxunun müharibənin əleyhinə olduğu məlumdur. Və bir çox yüksək vəzifəli məmurlar müharibənin son dəqiqəyə qədər başladığını bilmirdilər.
Eyni zamanda, Putin bu müharibəyə başlamaqla çoxlu sayda insanı bu müharibəyə, bu cinayətə cəlb etdi. Və təbii ki, Rusiyanın bütün ali rəhbərliyi, istisnasız olaraq, Dövlət Dumasının bütün deputatları, bütün senatorlar, hərbi rəhbərlər, demək olar ki, bütün hökumət və çoxlu sayda sadə vətəndaşlar cinayətin ortağı oldular. Əllərində silahla Ukrayna sərhəddini keçənlərin hamısı cinayətkar oldu.
Putini dünyaya gətirən insanların olduğunu demək Rusiyanın son 30 ildəki real tarixini bilməmək deməkdir. Putin xüsusi “Xələf” əməliyyatının nəticəsi idi. Problem ondadır ki, Rusiyanı əvvəlcə avtoritar rejimə, sonra isə totalitar rejimə sürüşməkdən saxlamaq mümkün olan fürsət pəncərəsi 1990-cı illərin əvvəllərində qapandı. Və totalitar rejimə doğru hərəkat qaçılmaz oldu. Ölkənin bu yoldan dönməsinin başqa yolu yox idi. Lakin bu, müharibənin qaçılmazlığı demək deyildi. “Xələf” xüsusi əməliyyatından sonra müharibə qaçılmaz oldu. Və onun konkret soyadları və adları var. Və siz deyəndə ki, Rusiya cəmiyyəti Putini dünyaya gətirib, əslində Putindən məsuliyyəti götürürsünüz. Bu, çox təhlükəli və səhv bir düsturdur.
Hər bir insanın daşıdığı kollektiv məsuliyyət problemi var. Müəyyən bir pasportun və ya milliyyətin olması ilə müəyyən edilmir. Bilmirəm baş verənlərə görə kim daha çox məsuliyyət daşıyır - Putin rejimini ən ciddi şəkildə dəstəkləyən Almaniyanın keçmiş kansleri Şröder, yoxsa Ryazandan Rusiya pasportu ilə hansısa avtomexanik?
E. KAMAL
Reyting.az
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 03-03-2023 16:55 | Bölmə: Müsahibə
Rusiyalı siyasətçi İqor Yakovenko deyir ki, Qərb Rusiya Federasiyasının dağılmasında maraqlı deyil
Rusiyalı müxalifətçi, sosioloq və Dövlət Dumasının sabiq deputatı İqor Yakovenko Ukrayna mətbuatına müsahibə verib. Reyting.az-ın İ. Yakovenkonun müsahibəsini təqdim etməsinə səbəb onu Azərbaycan oxucuları üçün də maraqlı saymasıdır.
- Rusiya Federasiyası hara doğru gedir və dağılma ehtimalı varmı, bəziləri buna 100 faiz icazə verilməyəcəyini, digərləri Rusiyanın federasiyalara parçalanmasının lazım olduğunu, üçüncülər isə yalnız bir hissəsinin dağılacağını deyirlər. Bu yaxınlarda Putin bildirib ki, Qərb bunda maraqlıdır. Doğrudanmı Qərb Rusiya Federasiyasının dağılmasında maraqlıdır?
- Qərb Rusiya Federasiyasının dağılmasından qiyamət kimi qorxur. Həmişə belə olub. Qərbdə bir dənə də olsun tanınmış siyasətçi yoxdur ki, Rusiyanın dağılması ilə bağlı istəklərini, niyyətlərini açıq şəkildə dilə gətirsin. Üstəlik, Qərb qəti surətdə Sovet İttifaqının da dağılmasını istəmirdi və bunun qarşısını almağa çalışırdı.
Bildiyiniz kimi, Amerika prezidenti Ukraynaya onu Sovet İttifaqından ayrılmamağa razı salmaq arzusu ilə gəlmişdi. Kravçukun Suverenlik Bəyannaməsini imzalamayacağına dair niyyətlər var idi. Bu, Qərbin mövqeyi idi. Qərb sadə həll yolları axtarır və bu, bir rəqib, bir düşmən saxlamaq niyyətindən irəli gəlirdi. Bu, ən çox qorxduğumuz xaos, qeyri-müəyyənlik və son nəticədə nüvə silahının yayılmasından daha əlverişlidir.
Qərb heç vaxt Sovet İttifaqının dağılmasında, hətta Rusiya Federasiyasının dağılmasında maraqlı olmayıb. Qərb siyasətçilərindən kimsə bunu deməyib. Belə niyyət də yoxdur. Ona görə də Putin bütün bunları uydurdu, yalan danışdı.
Qərbin Ukraynanı silahla təmin etməsində onun Rusiyanı məhv etmək niyyətini nümayiş etdirəcək heç bir şey yoxdur. Orada yalnız bir istək var - rus işğalçılarının Ukrayna torpaqlarından çıxmasını təmin etmək. Burada Ukrayna və Qərbin niyyətləri ilə üst-üstə düşür.
Rusiya Federasiyasının gələcək taleyinə gəlincə, Ukrayna bunda az maraqlıdır, bu, bəlkə də ehtiyatsızlıqdır, çünki Rusiya onsuz da heç yerə getməyəcək, qonşu olaraq qalacaq. Amma ən azı indi Ukrayna prezidenti və Ukraynada hakim əhval-ruhiyyə belədir: siz bizi rahat buraxın, sonra istədiyinizi edin. Təbii ki, bütün bunlar tamamilə cəfəngiyyatdır.
Əgər Rusiya bu sərhədlər daxilində qalsa, nüvə silahını və BMT Təhlükəsizlik Şurasında üzvlüyünü saxlasa - təcavüzkar imperiya indi ağır məğlubiyyətə uğrasa belə - gec-tez dirçələcək. Əminəm ki, Rusiya indi məğlub olub 1991-ci il sərhədlərinə geri çəkilsə və Putinin gücü qalsa, Rusiya Federasiyası mübarizəni davam etdirəcək, cəbhə xətti sadəcə olaraq 1991-ci ilin sərhədinə çevriləcək.
Əgər dağılma tendensiyalardan danışırıqsa, o zaman Rusiya imperiyasının dağılması qaçılmazdır. Çox güclü, mərkəzdənqaçma meylləri var ki, onlar güclə yatırıldığı üçün indi görünmür və hiss olunmur. Əvvəllər güclü idilər. Bu, 1992-ci ildə bu ölkə vətəndaşlarının böyük əksəriyyətinin Rusiyadan ayrılmağa səs verdiyi Tatarıstanın müstəqilliyi ilə bağlı referendumdur. Bunlar iki çeçen müharibəsidir. Və əgər indi imperiya, sementləşdirən, güc yolu ilə saxlayan dövlət yox olarsa, o zaman mərkəzdənqaçma hərəkatları üstünlük təşkil etməyə başlayacaq və Rusiya kart evi kimi dağılmağa başlayacaq. Və təkcə ayrılma potensialı kifayət qədər güclü olduğu milli respublikalarda (Tatarıstan, Tıva, Yakutiya, Şimali Qafqaz respublikaları) deyil, həm də Rusiyanın Uzaq Şərq, Ural, Sibir, Kamçatka kimi regionlardadır.
- Dağılmadan söhbət gedəndə nədənsə Rusiya Federasiyasının bəzi regionları ilə maraqlanan Çin həmişə yada düşür. Çoxları deyir ki, Çinin “Sülh planı”nın bəndləri onun “ayı dərisi”nin bölünməsində iştirak etmək istəyindən danışır. Belədir?
- Çin kifayət qədər mürəkkəb müstəqil siyasət yürüdür. Çin özünün 20-ci Konqresində daxili siyasəti və xarici ekspansiyanı sərtləşdirərək militarizasiya kursu götürdü. Rusiyanın bu müharibədə məğlub olmasının Çin üçün çox faydalı olduğu az-çox açıq-aşkar görünür, çünki o, artıq xəritələrində Çin adları ilə qeyd olunan şimal ərazilərini almağa çalışacaq. Belə bir tendensiya var.
Eyni zamanda, Çin Qərbə, ABŞ-a müqavimət göstərməkdə maraqlıdır, ona görə də indi özünü praktiki olaraq Rusiyanın müttəfiqi kimi qələmə verir. O, Rusiya Federasiyasını uniforma, avadanlıq, öldürücü olmayan silahlarla təmin edir. Doğrudan da, bu gün Moskva-Pekin yarım oxu formalaşıb.
Çinin mövqeyi “şimal əraziləri” adlandırdığı ərazilər üzərində nəzarəti bərpa etmək cəhdindən daha mürəkkəbdir. Bir tərəfdən Çin bu müharibənin uzanmasında və hər şeydən əvvəl ABŞ-ın yorğunluğunda maraqlıdır. Digər tərəfdən, Çin Rusiyanın tükənməsini istəyir və bu, sonda ona şimal ərazilərini bərpa etmək və ya ələ keçirmək planını reallaşdırmağa imkan verəcək.
- Çinin indi “qırmızı xətlərin” kəsişməsi adlandırılan Rusiyaya silah ötürməsi təsdiqlənərsə, ABŞ necə reaksiya verə bilər?
- Təəssüf ki, ABŞ-ın Çinə təsir edə biləcəyi alətlər dəsti çox məhduddur. Bunlar Rusiyada baş verən sanksiyalar, Qərb şirkətlərinin Çindən çıxarılmasıdır. Çində Qərb strukturları tərəfindən maliyyələşdirilən və sahibi olan kifayət qədər çox şirkət var. Bu, Çin iqtisadiyyatına nə qədər təsir edəcək, yoxsa Amerika iqtisadiyyatına zərbə vuracaq - bu suala mütəxəssislər cavab verməlidir.
Düşünürəm ki, Çin iqtisadiyyatı nəhəng və sabit mexanizmdir və bu toqquşmada kimin daha çox zərər görəcəyini söyləmək çətindir. İstənilən halda belə təzyiq Çini dayandıra bilməz. ABŞ və bütövlükdə Qərbin Çinin siyasətini dəyişdirmək üçün kifayət qədər resursu və alətləri olmadığı açıq-aydın görünür. Çin güclü müstəqil dövlətdir. Təəssüf ki, indi Çin imperiyanı, hərbi maşını və xarici təcavüzü gücləndirmək kursu götürüb.
- Media Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın Ukraynanın hücuma keçməsi, bəzi sərhədlərin qaytarılması və təcili təhlükəsizlik təminatları müqabilində danışıqlara başlaması məqsədi ilə Ukrayna ilə müdafiə paktı üzərində işlədiyi xəbərini yayıb. Almaniya hökumətinin spikeri bu məlumatı təkzib edərək, Makron, Şolts və Zelenski arasında ünsiyyət zamanı bu məsələnin heç bir rol oynamadığını qeyd edib. Amma bu nə deməkdir?
- Mən heç bir belə söhbətdə olmamışam, ona görə də nə təsdiq, nə də təkzib edə bilərəm. Ancaq bircə şeyi deyə bilərəm: mənim fikrimcə, həm avropalılar, həm də amerikalılar artıq başa düşüblər ki, Ukraynanın 1991-ci ilin sərhədlərinə çatana qədər Putin və Rusiya Federasiyası ilə danışıqların qarşısının alınması ilə bağlı mövqeyi dəyişməzdir. Mənə elə gəlir ki, bütün Qərb liderləri artıq başa düşüblər ki, Ukrayna ilə bu mövzuda danışmağın faydası yoxdur. Çağırılmamış sülhməramlıların hansısa təşəbbüslərlə çıxış etmək üçün davamlı cəhdləri davam edəcək, lakin çətin ki, kimsə bu istiqamətdə Ukrayna ilə işləsin. Bunun qeyri-mümkün olduğu artıq hamıya izah edilib.
Mən avropalılarla ünsiyyətdə oluram və onların arasında belə insanlar kifayət qədərdir: “Yaxşı, Putini başa salın ki, bu lazım deyil, bu iş onun üçün sərfəli deyil”. Siyasətçilər isə seçicilərin bu istəyini birtəhər yerinə yetirməli, gedib başa salmalıdırlar. Və deyirlər: “Mən izah etməyə çalışdım, amma etmədi”. Bu “boşluq” realdır. Burada Putin Ukraynanın olmadığı, Ukraynanı ələ keçirməyə tam haqqı olan böyük Rusiyanın olduğu informasiya “köpüyü”ndə yaşayır. Avropalılar isə öz “köpüklərində” yaşayırlar, 21-ci əsrdə Avropanın özünü belə apara biləcəyini səmimi anlamırlar.
- Avropada deyirlər ki, Putin getsə, onda hər şey dayanacaq. Bununla razılaşa bilərsinizmi?
- Şübhə yoxdur ki, bu müharibəni Putinin şəxsən başladığı hər dəqiqə, addım-addım tamamilə sübuta yetirilir. O olmasaydı, bu müharibə başlamazdı. Bunu müharibədən əvvəl baş verənlərin çoxsaylı şəhadətləri sübut edir. Və canlı yayımda Təhlükəsizlik Şurasının iclası oldu ki, orada hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri yaş şalvarda dayanıb Putinin suallarına necə cavab verəcəklərini bilmirdilər. Onları dizinin üstündən sındırdı. Baş Qərargahın bu müharibəyə qarşı olduğu məlumdur və sübuta yetirilib. Putinin ətrafındakıların çoxunun müharibənin əleyhinə olduğu məlumdur. Və bir çox yüksək vəzifəli məmurlar müharibənin son dəqiqəyə qədər başladığını bilmirdilər.
Eyni zamanda, Putin bu müharibəyə başlamaqla çoxlu sayda insanı bu müharibəyə, bu cinayətə cəlb etdi. Və təbii ki, Rusiyanın bütün ali rəhbərliyi, istisnasız olaraq, Dövlət Dumasının bütün deputatları, bütün senatorlar, hərbi rəhbərlər, demək olar ki, bütün hökumət və çoxlu sayda sadə vətəndaşlar cinayətin ortağı oldular. Əllərində silahla Ukrayna sərhəddini keçənlərin hamısı cinayətkar oldu.
Putini dünyaya gətirən insanların olduğunu demək Rusiyanın son 30 ildəki real tarixini bilməmək deməkdir. Putin xüsusi “Xələf” əməliyyatının nəticəsi idi. Problem ondadır ki, Rusiyanı əvvəlcə avtoritar rejimə, sonra isə totalitar rejimə sürüşməkdən saxlamaq mümkün olan fürsət pəncərəsi 1990-cı illərin əvvəllərində qapandı. Və totalitar rejimə doğru hərəkat qaçılmaz oldu. Ölkənin bu yoldan dönməsinin başqa yolu yox idi. Lakin bu, müharibənin qaçılmazlığı demək deyildi. “Xələf” xüsusi əməliyyatından sonra müharibə qaçılmaz oldu. Və onun konkret soyadları və adları var. Və siz deyəndə ki, Rusiya cəmiyyəti Putini dünyaya gətirib, əslində Putindən məsuliyyəti götürürsünüz. Bu, çox təhlükəli və səhv bir düsturdur.
Hər bir insanın daşıdığı kollektiv məsuliyyət problemi var. Müəyyən bir pasportun və ya milliyyətin olması ilə müəyyən edilmir. Bilmirəm baş verənlərə görə kim daha çox məsuliyyət daşıyır - Putin rejimini ən ciddi şəkildə dəstəkləyən Almaniyanın keçmiş kansleri Şröder, yoxsa Ryazandan Rusiya pasportu ilə hansısa avtomexanik?
E. KAMAL
Reyting.az
Bölməyə aid digər xəbərlər
26-01-2026, 16:16
Keçmiş səfir: ...İrana hücum məsələsi ciddidir - Müsahibə
21-01-2026, 17:35
Qurban Qurbanov: Rəqiblər artıq bizi daha ciddi qəbul edirlər - Müsahibə
15-01-2026, 16:21
Cəlaloğlu: Hadisələr bir qədər də inkişaf etsə, İranın parçalanması gündəmə gələcək - Müsahibə
16-12-2025, 17:49
Abdulla: Yeni “Klinik A” teatrında tamaşa yox, seans olacaq - Müsahibə
29-10-2025, 14:34
Baş rejissor: Hazırladığımız 12 tamaşanı “Axır Zaman”la yekunlaşdıracağıq - Müsahibə
6-08-2025, 14:15
Təranə Muradova: “Sevgisiz heç nə yaratmaq mümkün deyil” - Müsahibə
24-07-2025, 17:03
Abdulla: Aktyorları attestasiyadan keçirmək lazımdır - Müsahibə
1-03-2025, 15:45
Deputat: Ukraynanı yalnız ABŞ xalqının Trampa qarşı qalxması xilas edə bilər - Müsahibə
23-01-2025, 19:03
İmran Bədirxanlı: “Özünü tapandan sonra yaşamaq asanlaşır” - Müsahibə
8-01-2025, 10:49
“Kino adamı kimi bir çox şeylər məni qane etmir” - Müsahibə
18-11-2024, 12:28
Turan Manafzadə: “Mədəniyyət diplomatiyasından yararlanmağı bacarmalıyıq” - Müsahibə
17-08-2024, 15:25
“Böyük güclər sülhdə maraqlı görünmürlər” - Müsahibə
12-08-2024, 11:00
Emin Əfəndiyev: “Yeni ssenarilər, layihələr barədə düşünürəm” - Müsahibə
22-07-2024, 09:58
Gənc xanəndə: “Məcnun kimi səhnəyə çıxmaq ən böyük arzularımdan biri olub” - Müsahibə
8-07-2024, 10:43
Aktrisa: “Mən ürək adamıyam...” - Müsahibə
14-06-2024, 15:06
Nazir: “Sertifikatlaşdırmada iştirak edən hər beş müəllimdən biri kəsilir” - Müsahibə
6-04-2024, 21:12
Qulu Ağsəs: “Tənqidi indi çox tənqid edirlər” - Müsahibə
2-04-2024, 20:28
“Hava hücumu ssenarisi mümkündür” - Müsahibə
19-02-2024, 16:33
Aktyor: “Əvvəldən bilsəydim o filmə çəkilməzdim...” - Müsahibə
16-02-2024, 12:55
Bəstəkar: “Zamanın ritmini tutmaq çətinləşib” - Müsahibə
28-01-2024, 15:36
Qüdrət Həsənquliyev: “Azərbaycan yenidən qurulmalıdır” - Müsahibə
9-12-2023, 20:57
Hərbi ekspert: “Krım körpüsü dağıdılmalıdır” - Müsahibə
14-11-2023, 19:08
Xalq artisti: “Teatrın ən ağrılı məsələlərindən biri də yaş senzi ilə bağlıdır” - Müsahibə
4-11-2023, 09:41
İlham Əziz: “Hər yazıçının öz əlifbası olmalıdır” - Müsahibə
27-10-2023, 15:19
Zahid Oruc: “Zəfər dövləti, Zəfər təşkilatı, Zəfər təhsil modeli yaradılmalıdır” - Müsahibə
27-10-2023, 11:01
Əlizadə Nuri: “Şairlik-sözlə inqilab etməkdir” - Müsahibə
23-10-2023, 18:22
General Sırski: “Düşmən ciddi itkilər verir, lakin onlar...” - Müsahibə
23-10-2023, 10:26
Aktrisa: “Özümü olmalı olduğum yerdə hiss edirəm” - Müsahibə
19-09-2023, 13:48
Hərbi analitik: “Rusiya Moskvanı lazımi şəkildə qoruya bilmirsə, deməli...” - Müsahibə
5-09-2023, 18:40
General: “Rusiya elitası Putini devirməyə hazırdır” - Müsahibə
23-08-2023, 18:14
Beynəlxalq ekspert: “Ruslar Ukrayna ilə uzunmüddətli hərbi qarşıdurmaya ümid edirlər” - Müsahibə
16-08-2023, 12:08
Kənan Məmmədov: “Kino günündə göstərməyə yeni film olmadı” - Müsahibə
10-08-2023, 15:00
Rıjenko: “Rusiyanın Qara dəniz donanmasını məhv etmək üçün yüzlərlə drona ehtiyac var” - Müsahibə
30-05-2023, 16:48
Kinorejissor: “Bəzilərini kinonun taleyi yox, kinostudiyanın ərazisi maraqlandırır”
16-05-2023, 16:48
Şeytelman: “Priqojin Rusiyada yeganə şəxsdir ki, dövlət çevrilişlərini uğurla həyata keçirə bilir”
13-05-2023, 09:34
Qüdrət Həsənquliyev: “Davamlı sülh üçün danışıqları Türkiyə və Rusiya ilə aparmalıyıq” - Müsahibə
3-03-2023, 16:55
Keçmiş deputat: “Rus imperiyasının dağılması qaçılmazdır” - Müsahibə
9-02-2023, 12:36
Deputat: “Ciddi əks-zərbə vurulmalıdır” - Müsahibə
7-01-2023, 15:55
Sərdar Cəlaloğlu: “Rusiya Qarabağı ələ keçirməyə çalışır” - Müsahibə
Əfşar Süleymani: Trampın siyasəti İranın təklənməsinə gətirib çıxarıb. Bu günədək Rusiya və Çin də hərbi imkanlarının hamısını İrana verməyiblər
“Qarabağ”ın baş məşqçisi deyir ki, "Ayntraxt"la qarşılaşmada baxımlı oyun nümayiş etdirməyə çalışacaqlar
ADP sədri deyir ki, hələlik İranda baş verən proseslərin inkişafı xarici güclərin, xüsusilə ABŞ-ın mövqeyindən, həmçinin Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələdə milli maraqlarını nə dərəcədə ön plana çəkməsindən asılı olacaq
Rejissor və aktyor deyir ki, yeni fəaliyyətə başlayan teatrda tamaşaçını pasiyent əvəz edəcək
Mikayıl Mikayılov deyir ki, festivalda nümayiş olunan tamaşa Azərbaycanla Meksika arasında teatr əlaqələrinin başlanğıcı sayıla bilər
