Tey­yub Əli­yev: "İlk növ­bə­də in­hi­sar­çı­lı­ğın qar­şı­sı alın­ma­lı, mə­mur sa­hib­kar­lı­ğı­na son qoyul­ma­lıdır”

Tə­ka­mül Par­ti­ya­sı­nın səd­ri, ta­nın­mış iq­ti­sad­çı alim Tey­yub Əli­yev Reyting.az-a müsahibəsində deyib ki, he­sab­la­ma­la­rına gö­rə, bu­gün­kü gü­nə re­al ola­raq dol­lar-­ma­nat nis­bə­ti 1 dol­lar: 2,3 ma­nat çi­va­rın­da­dır. Onun iddiasına görə, əgər hö­ku­mət öl­kə­nin id­xal­dan aı­lı­lı­ğı­nın azal­dıl­ması üçün tə­xi­rə­sa­lın­maz təd­bir­lər gör­mə­sə, ilin axı­rı­na ki­mi, bəl­kə də da­ha tez, qeyd et­di­yi mə­zən­nə nis­bə­ti­nin şa­hi­di ola­ca­ğıq:

- Re­al və cid­di iq­ti­sa­di is­la­hat­lar hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­sə, in­hi­sar­çı­lı­ğa re­al ola­raq son qo­yul­ma­sa, öl­kə­miz­də iq­ti­sa­di ak­tiv­lik aza­la­caq, id­xal­dan ası­lı­lıq ar­ta­caq, işsiz­li­yin sə­viy­yə­si yük­sə­lə­cək.

Düz­dür, son za­man­lar iq­ti­sa­di is­la­hat­la­rın hə­ya­ta keçi­ril­mə­si üçün təq­di­rə­la­yiq qə­rar­lar qə­bul edi­lib. Am­ma on­la­rın ic­ra me­xa­niz­mi ol­ma­dı­ğın­dan nəticələ­ri hə­lə ki, nə­zə­rə çarp­mır.

- Bəs qiy­mət ar­tı­mı ne­cə ola­caq?

- Qiy­mə­tin art­ma­sı­nın qar­şı­sı­nın alın­ma­sı üçün ölkədə əm­tə­ə və xid­mət­lə­rin is­teh­sa­lı­nın art­ma­sı­na na­il ol­maq la­zım­dır. İd­xal­dan ası­lı­lıq qal­dıq­ca bahalaş­ma da­vam edə­cək. Öl­kə­də re­al iq­ti­sa­di islahat­lar zə­if get­di­yin­dən qiy­mət­lə­rin art­maq­da davam edə­cə­yi re­al gö­rü­nür.

- Bir sı­ra məh­sul­la­rın qiy­mə­ti qal­xır və bun­dan son­ra qal­xa­ca­ğı da is­tis­na olun­mur. Bu ba­ha­laş­ma nə ilə nə­ti­cə­lə­nə bi­lər? Na­ra­zı­lıq bö­yü­yə­rək so­si­al partlayış­la nə­ti­cə­lə­nə bi­lər­mi?

- De­mək olar ki, bü­tün məh­sul­la­rın qiy­mə­ti günbəgün qal­xır. İn­di kənd tə­sər­rü­fa­rı məh­sul­la­rı­nın möv­sü­mi döv­rü­dür. Bu və di­gər sə­bəb­lər­dən qiy­mət ar­tım­la­rı hə­lə­lik cid­di na­ra­zı­lıq do­ğur­mur. Am­ma 1-2 ay­dan son­ra­nı proq­noz­laş­dır­maq çə­tin­dir...

Ümid edək ki, hö­ku­mət mən­sub­la­rı və­ziy­yə­ti düz­gün qiy­mət­lən­di­rib, so­si­al part­la­yı­şın baş ver­mə­mə­si üçün qa­baq­la­yı­cı və tə­sir­li təd­bir­lər gö­rə­cəklər.

- Hö­ku­mət han­sı ad­dım­la­rı at­ma­lı­dır?

- Qeyd et­di­yim ki­mi, ilk növ­bə­də in­hi­sar­çı­lı­ğın qar­şı­sı qə­ti su­rət­də alın­ma­lı, mə­mur sa­hib­kar­lı­ğı­na son qoyul­ma­lı, bank sek­to­ru üzə­rin­də mə­mur nə­za­rə­ti, mə­mur sa­hib­kar­lı­ğı ara­dan qal­dı­rıl­ma­lı, bank sektoru­nun fə­a­liy­yə­ti­nin sağ­lam­laş­dı­rıl­ma­sı üçün cid­di təd­bir­lər hə­ya­ta ke­çir­mə­li­dir. Bu­nun­la ya­na­şı, sa­hib­kar­lıq fə­a­liy­yə­ti­nin ge­niş­lən­di­ril­mə­si və canlandı­rıl­ma­sı üçün bank fa­iz­lə­ri əhə­miy­yət­li surətdə aşa­ğı sa­lın­ma­lı, is­teh­sal sa­hib­kar­lı­ğı stimullaş­dı­rıl­ma­lı­dır.

- Ümu­miy­yət­lə, ha­zır­kı və­ziy­yə­ti nə­zə­rə al­saq, hö­ku­mə­ti­mi­zin ira­də­si­ni və ba­ca­rı­ğı­nı göz önü­nə gə­tir­sək, qar­şı­da­kı dövr­də Azər­bay­ca­nı nə göz­lə­yir?

- Ma­na­tın kəs­kin de­va­la­si­ya­sın­dan ke­çən il ya­rım ər­zin­də hö­ku­mə­tin fə­a­liy­yə­ti nə­zə­rə alı­nar­sa, müs­bət nə­sə göz­lə­mə­yə dəy­məz. Cid­di iq­ti­sa­di is­la­hat­la­rın apa­rıl­ma­sın­da yal­nız öl­kə baş­çı­sı ma­raq­lı gö­rü­nür, bu məq­səd­lə mü­va­fiq sə­rən­cam­lar, fər­man­lar qə­bul edir. An­caq bu sə­rən­cam­la­rın, fər­man­la­rın ye­ri­nə yeti­ril­mə­si­nə nə­za­rət ki­fa­yət sə­viy­yə­də de­yil. Ümid ona qa­lır ki, re­fe­ren­dum­dan son­ra tə­yin edi­lə­cək vitse-p­re­zi­dent­lər bu sa­hə­də mü­əy­yən dö­nüş yarada­caq­lar.

Apa­rıl­mış yan­lış iq­ti­sa­di si­ya­sət nə­ti­cə­sin­də Azərbay­can id­xal­dan ası­lı və­ziy­yət dü­şüb. Bu­nun, elə­cə də, yan­lış mə­zən­nə si­ya­sə­ti­nin nə­ti­cə­si­dir ki, həm is­teh­sal is­teh­la­kı, həm də şəx­si is­teh­lak mallarının qiy­mə­ti art­maq­da da­vam edir. Ona gö­rə də hö­ku­mə­tin bir nöm­rə­li və­zi­fə­si öl­kə­nin id­xal­dan ası­lı­lıq sə­viy­yə­si­ni azal­tmaqdır. Bunun üçün əsas diq­qət is­teh­sal sa­hə­lə­ri­nin in­ki­şa­fı­na yö­nəl­dil­mə­li­dir.

- Azər­bay­ca­nın ni­cat yo­lu han­sı sa­hə­nin in­ki­şa­fın­da­dır? Tu­rizm, kənd tə­sər­rü­fa­tı, sə­na­ye...

- Azər­bay­ca­nın ni­cat yo­lu emal sə­na­ye­si sa­hə­lə­ri­nin, ilk növ­bə­də qi­da məh­sul­la­rı is­teh­sal edən sa­hə­lə­rin in­ki­şa­fı­na na­il ol­maq­da­dır. Bu­nun üçün res­pub­li­ka­mı­zın bü­tün re­gi­on­la­rın­da ki­fa­yət qə­dər xam­mal baza­sı və iş­çi qüv­və­si var. Kənd tə­sər­rü­fa­tı­nın inkişa­fı üçün yu­ban­ma­dan iri fer­mer tə­sər­rü­fat­la­rı ya­ra­dıl­ma­lı­dır.

Tu­riz­min in­ki­şa­fı üçün inf­ras­ruk­tur yax­şı­laş­dı­rıl­ma­lı, xid­mət mə­də­niy­yə­ti yük­səl­dil­mə­li, tu­rizm xid­mət­lə­ri­nin (bü­tün növ) qiy­mət­lə­ri cid­di şə­kil­də aşa­ğı salınma­lı­dır.