Bir qalanın sirri » Reyting.az

Xəbər lenti

00:14 / 03-02-2026

Aviadaşıyıcı gəmilərə malik ölkələrin reytinqi açıqlanıb

23:39 / 02-02-2026

Tramp: "Hindistan Rusiya neftindən imtina etdi"

23:02 / 02-02-2026

İcra başçısını söyən şəxs həbs olunub

21:04 / 02-02-2026

"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçisi saxlanılıb

20:02 / 02-02-2026

İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni sənədlər imzalanıb - (Yenilənib) - Fotolar

19:41 / 02-02-2026

Xalq artistinin oğlu döyülüb

19:23 / 02-02-2026

Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”

18:52 / 02-02-2026

Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar

18:00 / 02-02-2026

Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib

17:55 / 02-02-2026

Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək

17:16 / 02-02-2026

Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur

15:47 / 02-02-2026

Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır

15:17 / 02-02-2026

Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

14:20 / 02-02-2026

Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib

14:13 / 02-02-2026

Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

13:12 / 02-02-2026

Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz

13:06 / 02-02-2026

İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib

12:39 / 02-02-2026

Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı

12:31 / 02-02-2026

Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər

12:04 / 02-02-2026

Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib

11:57 / 02-02-2026

İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər

11:38 / 02-02-2026

Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto

11:26 / 02-02-2026

Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb

11:04 / 02-02-2026

Milli Məclisin iclası başlayıb

10:59 / 02-02-2026

ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir

10:58 / 02-02-2026

“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır

10:34 / 02-02-2026

Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət

10:27 / 02-02-2026

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

20:01 / 30-01-2026

Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto

17:31 / 29-01-2026

Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?

17:48 / 30-01-2026

Yerə bənzəyən planet kəşf olunub

18:15 / 30-01-2026

Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto

11:42 / 30-01-2026

Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

23:45 / 29-01-2026

Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

14:05 / 29-01-2026

Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir

13:48 / 29-01-2026

Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)

13:41 / 30-01-2026

Prezident yeni səfirlərin etimadnamələrini qəbul edib - (Yenilənib) - Fotolar

15:01 / 29-01-2026

Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir

Bir qalanın sirri - Kənan Hacı yazır
Tarix: 14-05-2024 14:52 | Bölmə: Kənan HACI

Şirift ölçüsü:

Kənan HACI

Şüvəlandakı müəzzəm qala ilk baxışda mənə Dino Bussatinin “Tatar çölü” romanındakı Bastiani qalasını xatırlatdı. Fəthedilməz, insanın ruhuna hakim kəsilən bu qalanı ucaldan görəsən hansı dövrün cəngavəri idi?!

Mən bu qalaya hardan gəlib çıxmışdım? Bəlkə bura Orxan Pamukun “Bəyaz qala”sıdır?! Ya da Şərqin dünyaya açılan qapısıdır?!

Buzovna kəndinin axundu Hacı Soltan Əlizadə bir gün gümüşü saqqalına tumar çəkib “səni çox maraqlı bir yerə aparacağam”,- dedi. Məşədi Qərib məscidində ondan Quran dərsləri almışdım və bu dərslər mənim uşaq yaddaşımda düşüncə qatının açılması kimi qalıb. O, təkcə Quranın oxunuşu ilə kifayətlənmirdi, həm də surələrin, ayələrin təfsirini verirdi. Bu məqamda o, mürşid, mən isə mürid idim. Mürşidim məni görəsən hansı maraqlı görüşə hazırlayırdı? Bir-iki gün intizar içində yaşadım. Nəhayət, mülayim qış günlərinin birində günün ikinci yarısı Şüvəlana üz tutduq. Qarşımda əzəmətli bir qala ucalmışdı. Hacı Soltan mənə baxıb məmnunluq hissiylə gülümsəyirdi. Bu qaladan içəri adlamaq üçün müəyyən bir yol keçməli, mənəvi səlahiyyət qazanmalı idin. Burda ya daşa dönməli idin, ya da çevrilib başqa bir adam olmalıydın... Bu qala hər insanı öz həndəvərinə yaxın buraxmazdı. Müəyyən hikmətlərdən gərək bir azca halı olaydın. Yoxsa “kəmər” belində dayanmayacaqdı... Necə deyərlər, “hal əhli bilər halını hal əhlinin, ey dil”...

Bir anlıq özümü tarixin dərinliklərində hiss etdim. Bu oxşarlıqları sadəcə, bir xəyal fantaziyası bilməyin. Mən zərrəcə yanılmıram, milli adət-ənənələrimiz bir daha sübut edir ki, xalqımızın alt şüuru, insanımızın altereqosu hardan qaynaqlanır, hansı tarixi təcrübənin halal məhsuludur. Qan yaddaşımızın xəritəsində qala, istehkam həmişə gücün atributu olub. Qarşımızda ucalan qala da mənəvi gücün görüntüsü idi. Qalaların təyinatı heç zaman dəyişmir. Tarixin bu inkişaf xətti fərdi nümunə ilə təsdiqlənməsə, inandırıcı olmur. O fərdi nümunə Hacı İntiqam Atayev idi. Həmin qalanın sahibi Qala kəndində dünyaya göz açıb. Bu da taleyin bir şifrəsi deyilmi?! Mistika!

Onun mülkündə bir söz məclisi düzənlənmişdi. Biz də bu mübarək məclisin qonaqları idik.

Vur-tut, iyirmi iki yaşım vardı. Hacı İntiqamın personası mənə son dərəcə maraqlı görünmüşdü. Qazancını şeir-sənət məclislərinə xərcləyən bu insan gördüyü işdən inanılmaz dərəcədə zövq alırdı. Sanki Mahmud ağa dirilib Şamaxıdan Bakıya, Şüvəlana gəlib çıxmışdı.

Zövqü-səfa məclisinin qonaqları kimlər idi? Xalq şairləri Qabil, Balaş Azəroğlu, qüdrətli qələm ustaları Fikrət Sadıq, Nurəngiz Gün, Hacı Mayıl, ilahiyyatçı alim, akademik Vasim Məmmədəliyev, tarix elmləri doktoru Təvəkkül Səlimov, Hacı Soltan Əlizadə...

Sazəndələr, xanəndələr Şərq saraylarındakı kimi dinləyiciləri cuşə gətirməkdə idilər. Mənim yaddaşımda o məclis belə incə naxışlarla, miniatür cilvəsiylə qalıb.

Hacı İntiqam şeir-sənət xiridarıdır, bakılılar demiş, köhnə kişidir. Zahirən sərt, zəhmli görünsə də (əsl kişinin xarakterik cizgiləri elə belə də olmalıdır!) ruh adamıdır. Mən bəzən onu at belində döyüşə amadə qoşun başçısına bənzədirəm. Mən onu ilk dəfə görəndə Hacının hələ 50 yaşı da yox idi. İndi 75 yaşın zirvəsində elə həmin qıvraq görkəmiylə dayanıb zamana meydan oxumaqdadır. Onu cavan saxlayan el-oba sevgisi, zəhmət, bir də təşkil etdiyi ədəbi məclislərdir. Bu ədəbi məclislərin sorağı hələ 90-cı illərdə Ulu Öndər Heydər Əliyevə də çatmışdı. Ölkə başçısı onu qəbul etmiş, gördüyü işlərlə maraqlanmışdı və təqdir etmişdi.

Hacı İntiqamın lüğətində təmənna sözü yoxdur. Milyonları olmayan xeyriyyəçi qəlbən dünyanın ən zəngin adamıdır. Ürəyinin genişliyi ona hər yerdə qapı açıb. Gördüyü işləri sadalamaqla bitməz. Hər insan bədii əsər qəhrəmanına çevrilmir. Hacı İntiqam haqqında bir neçə kitab yazılıb.

İnsanlığın da bir istedad ölçüsü var. Hacı İntiqam şair, rəssam, bəstəkar olmasa da son dərəcə böyük istedad sahibidir. Onun insanlarla ünsiyyəti səmimiyyət mücəssəməsidir. Hacı Şüvəlan kəndinin mənəvi pasportuna çevrilib. Hər kəs ona sayğı, ehtiram göstərir. Onun ətrafında həmişə bir işıq haləsi olur. O olan yerdə həmişə canlanma olur. Hacı sükutu sevməyən adamdır, onun bütün enerjisi sanki səsində toplanıb. Bir də tərifi heç sevməz. Təşkil etdiyi məclislərdə hamıdan xahişi bu olur:

- Məni tərifləməyin. Nizamidən, Nəsimidən, Hüseyn Caviddən, Şah İsmayıl Xətaidən danışın. Qoy qonaqlar sizin danışığınızdan feyz alsın.

Özü dürüst, sözübütöv, mərd adam olduğu üçün hamıdan da bunu tələb edir. Təsvir etdiyim qala qədər etibarlıdır, dostluğa sadiqdir. Köhnə kişilərə xas olan nadir xüsusiyyətləri özündə birləşdirən ağsaqqalın görüşünə gedəndə Buzovnanın göyündə pərvaz edən göyərçinlərlə danışdığım da az olmayıb. Onunla görüşün mübtədası, məşqi, sınağı idi bu... Axı o, göyərçinləri çox sevir. Atam da göyərçinləri sevərdi, mən göz açandan həyətimizdə göyərçin görmüşəm və bu haqda eyni adlı hekayəm də var. Göyərçin insandan sədaqətli olur, deyirlər. Bəlkə Hacı bizə demək istəyir ki, sədaqətli, vəfalı olmağı bu görərçinlərdən öyrənin?!

Hacı İntiqam Azərbaycanın az qala, bütün klassiklər şairləri ilə bağlı məclislər keçirib. Bu məclislərin demək olar ki, hamısı lentə alınıb. Bu lentlər tariximizin qiymətli səhifələridir. Zaman keçdikcə bu görüntülər əvəzsiz bir sərvətə çevriləcək. Hacı İntiqamın adı mədəniyyət tariximizin təkzibolunmaz faktı kimi hər zaman xatırlanacaq. O, bizim müasirimizdir, bizə əlçatandır. Gələcək nəsillər onu da Mahmud ağa kimi xatırlayacaqlar. Buna şübhə yoxdur.

Hacı İntiqam hər gün dostlarına Vatsap vasitəsilə salam göndərir, salam alır. Özünə dost bildiyi insanları bir gün də unutmur. Bu da insanlığın ali keyfiyyətlərindəndir. Gündəlik ünsiyyətin bir forması kimi bütün dostları bu qaydaya əməl edir.

Hacı İntiqam Abşeronun şimal-şərqində, Xəzərin sahilində mənəviyyat qalası kimi görünür. Gələcəyə zillənən baxışları olduqca məmnundur. Bu gözəl coğrafi ərazidə şeir-qəzəl ətirli gecələr olur, hər kəs bu havanın səmtini bilir. Bilirlər ki, “hal əhli bu gün şeirə qonaqdır Şüvəlanda”. Yerinə düşən bu misra Yavər Şüvəlanlıdan bizə yadigar qalıb. O da bir zamanlar Hacı İntiqamın təşkil etdiyi məclislərin bəzəyi olardı. Hacının adıyla qoşa çəkiləsi o qədər munis insanlar var ki... O insanlar Hacının ocağı başında olub həmişə. Bizdən ayrı düşənləri də xatırlayırıq.

Bir sözlə, tale həmişə uğurlu insanların yanındadır. Hacı İntiqam qeyri-adi personası ilə həmişə diqqət mərkəzindədir. Biz isə ona can sağlığı arzulayırıq. Nöqtə heç də həmişə fikrin bitməyinə dəlalət eləmir. Növbəti abzasa keçid üçün bir vasitə də olur. Növbəti abzas isə gələn dəfə...

Müəllifin bütün yazıları - Kənan HACI

Bütün yazarlar

Ana səhifəyə dön