İsmayıl xan Şəfai: Tehran-43 konfransında şahın tərcüməçisi

Xəbər lenti

00:14 / 03-02-2026

Aviadaşıyıcı gəmilərə malik ölkələrin reytinqi açıqlanıb

23:39 / 02-02-2026

Tramp: "Hindistan Rusiya neftindən imtina etdi"

23:02 / 02-02-2026

İcra başçısını söyən şəxs həbs olunub

21:04 / 02-02-2026

"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçisi saxlanılıb

20:02 / 02-02-2026

İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni sənədlər imzalanıb - (Yenilənib) - Fotolar

19:41 / 02-02-2026

Xalq artistinin oğlu döyülüb

19:23 / 02-02-2026

Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”

18:52 / 02-02-2026

Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar

18:00 / 02-02-2026

Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib

17:55 / 02-02-2026

Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək

17:16 / 02-02-2026

Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur

15:47 / 02-02-2026

Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır

15:17 / 02-02-2026

Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

14:20 / 02-02-2026

Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib

14:13 / 02-02-2026

Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

13:12 / 02-02-2026

Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz

13:06 / 02-02-2026

İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib

12:39 / 02-02-2026

Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı

12:31 / 02-02-2026

Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər

12:04 / 02-02-2026

Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib

11:57 / 02-02-2026

İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər

11:38 / 02-02-2026

Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto

11:26 / 02-02-2026

Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb

11:04 / 02-02-2026

Milli Məclisin iclası başlayıb

10:59 / 02-02-2026

ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir

10:58 / 02-02-2026

“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır

10:34 / 02-02-2026

Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət

10:27 / 02-02-2026

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

20:01 / 30-01-2026

Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto

17:31 / 29-01-2026

Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?

17:48 / 30-01-2026

Yerə bənzəyən planet kəşf olunub

18:15 / 30-01-2026

Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto

11:42 / 30-01-2026

Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

23:45 / 29-01-2026

Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

14:05 / 29-01-2026

Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir

13:48 / 29-01-2026

Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)

13:41 / 30-01-2026

Prezident yeni səfirlərin etimadnamələrini qəbul edib - (Yenilənib) - Fotolar

15:01 / 29-01-2026

Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir

İsmayıl xan Şəfai: Tehran-43 konfransında şahın tərcüməçisi - Fotolar
Tarix: 20-08-2021 13:38 | Bölmə: Ənvər ÇİNGİZOĞLU

Şirift ölçüsü:

İranda tədqiqatlarımız zamanı xeyli mühacir soylarını ortalığa çıxarmışıq. Bunlardan biri də Şəfai soyudur. Bu soyun ünlü nümayəndələrindən biri…

İsmayıl xan Şəfai qafqazlı bir hərbçi ailəsinə mənsubdur. Atası Kazım ağa İran Kazak briqadasının alimənsəb zabitlərindən idi. Mirpənc (general-mayor) rütbəsi daşıyırdı. 1907-ci ildə Təbrizdə Məşrutə hadisəsi dövründə aldığı güllə yarasından həlak olub.

İsmayıl xan Kazım ağa oğlu 1885-ci ildə Tehran şəhərində doğulub. İbtidai təhsilini mollaxanada alıb. Sonra İran Kazak briqadasının məktəbində oxuyub. Doğma türk dilindən başqa fars, rus, fransız, ingilis və alman dillərini bilirdi.

İsmayıl xan Şəfai 1910-cu ildə İran Kazak briqadasında hərbi xidmətə başlayıb. Briqadanın süvari bölümündə sultan (kapitan) rütbəsində qulluq edib.

İsmayıl xan Şəfai Birinci Dünya müharibəsi dönəmində Rza xanla bir dəstədə xidmət göstərib. Rza xan onu göz bəbəyi kimi qoruyub. Atası Kazım ağadan çox yaxşılıqlar görüb. Yeniyetməliyindən onun yanında xidmət etdiyindən, generalın ailəsinə yaxşı bələd idi. İsmayıl xanı da, digər qardaşı Məhəmməd xanı da lap uşaqlığından tanıyırdı. 1907-ci ildə mirpənc Kazım ağa Rza xanın qucağında ölmüşdü. Rza xan ağlaya-ağlaya sevimli komandirinə bildirmişdi ki, hər zaman onun övladlarına pərəstar olacaq. Oldu da. Rza xan briqadanın rəisi, hərbi nazir, baş nazir, hətta şah olanda da İsmayıl xanı qoruyub-qolladı. Onu da, qardaşını da xaricdə oxutdurdu. İsmayıl xan yüksək rütbəli zabit, qardaşı Məhəmməd xan Şəfizadə doktor oldu...

İsmayıl xan Şəfai 1921-ci ildə naib sərhəng (podpolkovnik) rütbəsində idi. Onu Gilandan mərkəzə dəyişdilər. Ərkani hərbdə - qərargahda xidmət edəcəkdi.

İsmayıl xan Şəfai 1921-ci ildə yeni yaranmış “Mərkəz” diviziyasının qərargah rəisi təyin olundu. Diviziyanın qərargahı Tehranda yerləşirdi. Komandanı Rza xan Sərdari Sipəh idi. Diviziyanın əhatə zonası Tehran, Qəzvin, Gilan, Mazandaran, Qum, Simnan və Damqan bölgələri idi. Diviziyada 896 zabit, 13364 əsgər, 3996 baş at vardı.

İsmayıl xan Şəfai 1922-ci ildə yeni ordunun sursat anbarının rəisi idi. Sərhəng (polkovnik) rütbəsi daşıyırdı.

Rza xan Sərdari Sipəh 1924-cü ildə 23 nəfər gənc zabiti Avropaya ali hərbi təhsil almağa göndərmişdi. Bu zabitlərin arasında İsmayıl xan Şəfai də vardı. O, Almaniyada ali hərbi akademiyada oxuyub və İrana dönəndən sonra şahın xüsusi adyutantı (acudane məxsus) olub.

İsmayıl xan Şəfai sərləşkər (general-mayor) rütbəsi daşıyırdı.

İsmayıl xan Şəfai Rza şah Pəhləvinin tacgüzarlığında iştirak edib. Tacqoyma mərasimində Şah İsmayıl Səfəvinin zirehini götürüb.

İsmayıl xan Şəfai 1941-ci ildən sonra Rza şahın tapşırığı ilə gənc Məhəmmədrza şahı yalnız buraxmayıb.

İsmayıl xan Şəfai 1943-cü ildə Tehran şəhərində keçirilən konfransda Stalin, Ruzvelt və Məhəmmədrza şah təkbətək görüşərkən şahın tərcüməçisi olub. İkinci Dünya müharibəsinin gedişində diplomatik mübarizədə Tehran konfransı xüsusi yer tutur. Müharibənin gedişində əsaslı dönüş başa çatdıqdan sonra anti-hitler koalisiyasının əsas dövlət başçılarının - Stalinin, Ruzveltin və Çörçillin iştirakı ilə 1943-cü il noyabrın 28-dən dekabrın 1-dək Tehran konfransı keçirilib. Avropada ikinci cəbhənin açılması haqqında məsələ konfransın işində mühüm yer tutub. Bu, müttəfiqlər arasında ən kəskin məsələlərdən biri idi. (Бережков В. Тегеран 1943. — М.: Издательство Агентства печати Новости, 1968.)

Tehran konfransı keçiriləndə İran şahı Məhəmmədrza Pəhləvi çox gənc idi – cəmi, 24 yaşı vardı və iqtidara gəlməsindən heç üç il də keçməmişdi. Həmin Məhəmmədrza Pəhləvi ancaq saatlarca Böyük Britaniya və ABŞ-ın Tehrandakı səfirliyində gözlədikdən sonra U. Çörçil və F. Ruzveltlə qısa müddətə görüşə bilib. İsmayıl xan Şəfai araçılığı ilə onlara çatdırmışdı ki, SSRİ İranı təhdid etməkdən əl çəksin. Onlar gənc şaha müsbət cavab verir. Məhəmmədrza şah sonra İosif Stalinlə görüşmək fikrinə düşür. Öz fikrini İsmayıl xana bildirir. İsmayıl xan razılaşır. Şahın səlahiyyətli nümayəndəsi Sovet səfirliyinə zəng vurub “İran şahı, Marşal Stalini, – əgər müsaid zamanları varsa, – ziyarət etməyi rica edir. Marşal Stalin şahənşahı qəbul etmək istərmi?” - deyə soruşanda, İ. V. Stalin gözlənilməz cavab verir: “İran şahı İ. V. Stalini nə zaman qəbul etmək istəyir?”

Cavab o qədər gözlənilməz olur ki, şahın səlahiyyətli nümayəndəsi özünü itirir və sovet səfirliyi əməkdaşlarının onu yanlış anladıqlarını zənn edir. Təkrar eyni cümləni söylədikdə, Stalinin budəfəki cavabı şahın nümayəndəsini şoka salır: “Şah, İ. V. Stalini indi qəbul edə bilərmi?”

Az sonra İ. V. Stalin öz heyəti ilə bərabər şahın sarayına gəlir. Şahla Stalinin görüşü müsbət nəticə ilə tamamlanır. O zamanlar SSRİ Baş Kəşfiyyat İdarəsinin Tehrandakı rezidenti olmuş polkovnik B. Q. Razin 02. 12. 1943-cü ildə Mərkəzə göndərdiyi şifroqramda İ. V. Stalinin İran monarxına şəxsi qırıcı təyyarə hədiyyə etdiyini (Məhəmməd Rza Pəhləvi I dərəcəli hərbi pilot idi), İran qoşunlarına 20 hərbi təyyarə, 20 tank bağışladığını, Məşhəd şəhərində hərbi aviasiya, Tehranda isə tank məktəbinin yaradılması barədə göstəriş verdiyini bildirir.

İsmayıl xan Şəfai baş nazir Əli Süheylinin kabinəsində (15 fevral 1943 – 6 aprel 1944) Ticarət və Sənaye naziri təyin olunub.

İsmayıl xan Şəfai 1960-cı ilin hesabatına görə, framason təşkilatın üzvü idi.

İsmayıl xan Şəfainin ömrünün son dönəmləri və ailəsi haqqında bilgimiz yoxdur. Gözümüz axtarışdadır. Yeni faktlarla rastlaşsaq, həmən anda sizə bilgi verəcəyik. Hələliksə bunlarla yetinək…