Nəcəfqulu xan Sərşar: Qaradağın ağ gün görməmiş şairi

Xəbər lenti

00:14 / 03-02-2026

Aviadaşıyıcı gəmilərə malik ölkələrin reytinqi açıqlanıb

23:39 / 02-02-2026

Tramp: "Hindistan Rusiya neftindən imtina etdi"

23:02 / 02-02-2026

İcra başçısını söyən şəxs həbs olunub

21:04 / 02-02-2026

"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçisi saxlanılıb

20:02 / 02-02-2026

İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni sənədlər imzalanıb - (Yenilənib) - Fotolar

19:41 / 02-02-2026

Xalq artistinin oğlu döyülüb

19:23 / 02-02-2026

Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”

18:52 / 02-02-2026

Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar

18:00 / 02-02-2026

Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib

17:55 / 02-02-2026

Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək

17:16 / 02-02-2026

Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur

15:47 / 02-02-2026

Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır

15:17 / 02-02-2026

Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

14:20 / 02-02-2026

Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib

14:13 / 02-02-2026

Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

13:12 / 02-02-2026

Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz

13:06 / 02-02-2026

İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib

12:39 / 02-02-2026

Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı

12:31 / 02-02-2026

Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər

12:04 / 02-02-2026

Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib

11:57 / 02-02-2026

İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər

11:38 / 02-02-2026

Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto

11:26 / 02-02-2026

Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb

11:04 / 02-02-2026

Milli Məclisin iclası başlayıb

10:59 / 02-02-2026

ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir

10:58 / 02-02-2026

“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır

10:34 / 02-02-2026

Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət

10:27 / 02-02-2026

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

20:01 / 30-01-2026

Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto

17:31 / 29-01-2026

Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?

17:48 / 30-01-2026

Yerə bənzəyən planet kəşf olunub

18:15 / 30-01-2026

Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto

11:42 / 30-01-2026

Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

23:45 / 29-01-2026

Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

14:05 / 29-01-2026

Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir

13:48 / 29-01-2026

Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)

13:41 / 30-01-2026

Prezident yeni səfirlərin etimadnamələrini qəbul edib - (Yenilənib) - Fotolar

15:01 / 29-01-2026

Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir

Nəcəfqulu xan Sərşar: Qaradağın ağ gün görməmiş şairi
Tarix: 10-09-2021 17:27 | Bölmə: Ənvər ÇİNGİZOĞLU

Şirift ölçüsü:

Ənvər ÇİNGİZOĞLU
Jurnalist-etnoqraf

Nəcəfqulu xan Ustaclı elinin Toxmaqlı oymağındandır. Bu oymağın nümayəndələri uzun illər Azərbaycan əyalətinin Qaradağ vilayətini idarə etdiklərindən Qaradağlı kimi tanınıblar.

Nəcəfqulu xanın atası Məhəmmədkazım xandır. Məhəmmədkazım xan Məhəmmədqasım xan oğlu 1730-cu ildən sonra Qaradağın hakimi olub. 1747-ci ildə Qaradağı müstəqil xanlıq kimi idarə edib. 1760-cı ildən sonra Kərim xan ziyafət adı ilə Şiraza aparıb, burda fəxri əsirə çevrilib.

Məhəmmədkazım xanın Mustafaqulu xan, Nəcəfqulu xan adlı oğulları vardı.

Nəcəfqulu xan Məhəmmədkazım xanın ikinci oğludur. Əhər şəhərində dünyaya gələn Nəcəfqulu xan mükəmməl saray təhsili almışdı. Sonra Şəhərdəki Şəəhabiyyə mədrəsəsində təhsilini davam etdirib. Mədrəsədə ərəb və fars dilləri ilə yanaşı həmin dövrdə tədris olunan elmləri, o cümlədən ilahiyyat (Quran, fiqh, təfsir), riyaziyyat, həndəsə, hesab, nücum, kimya, dil, ədədbiyyat, tarix, coğrafiya sahəsində dərin bilik əldə edib. Şərq poetik sistemini mükəmməl şəkildə mənimsəyib, ilk əsərlərini də elə mədrəsədə yazmağa başlayıb.

Nəcəfqulu xan Qaradağlı bir müddət qardaşının əvəzinə xanlıq edib. Qardaşı Mustafaqulu xan zindandan çıxdıqdan sonra onu tutdurub Şuşa qalasına göndərib. Ömrünün zindan illəri çox faciəli keçib. Bir müddətdən sonra zindandan azad olunub və Qaradağa qayıdıb. Kürdəşt kəndində məskunlaşıb. Kürdəşt kəndi bir müddət Qaradağ xanlığının mərkəzi olub. Burada məktəb, mədrəsə, bütün Şərqdə məşhur olan şeir və musiqi məclisləri fəaliyyət göstərirdi, zəngin ictimai və şəxsi kitabxana vardı. Kürdəşt kəndində ərzaq və sursatla tam təmin olunmuş qala qərar tuturdu.

Nəcəfqulu xan Qaradağlı Kürdəşt kəndində qohumu, şair və təbib Mirzə Xürrəm və onun oğlu şair Mirzə Əli Xavər ilə ədəbi məclislər qururdu. Mirzə Xürrəmin yaradıcı mühitinə yaxın olması onun tərbiyəsində, dünya görüşünün formalaşmasında çox əhəmiyyətli olub. Ustadının tərbiyə və təlimlərindən gen-bol bəhrələnib.

Nəcəfqulu xan Qaradağlı 1791-ci ildə qardaşı Mustafaqulu xan tərəfindən Ağaməhəmməd xana girov verilib.

Nəcəfqulu xan sonralar Ağaməhəmməd şah Qovanlı-Qacarın yaxın adamlarından birinə çevrilib. Şahın ətrafında olanlar bu yaxınlığı qəbul edə bilməyiblər. Şərləyib, şahın nəzərindən salıblar. Ağaməhəmməd şah Nəcəfqulu xanın arvad-uşağıyla bərabər Marağa zindanına salınmasını əmr edib. Bir müddət də Marağa zindanında yatan Nəcəfqulu xan kor olub. 1797-ci ildə, Ağaməhəmməd şahın öldürülməsindən sonra Marağa zindanından azad edilib. Qaradağa qayıtmayıb, Təbrizdə məskunlaşıb. Fətəli şahın hakimiyyəti illərində şahzadə Abbas mirzə Naibəssəltənə ona Təbriz civarında, Ərvənəq mahalındakı Dizəc Xəlilli kəndini bağışlayıb. Nəcəfqulu xan həmin kəndin gəliri ilə dolanıb.

Nəcəfqulu xan Qaradağlının həyatı haqqında geniş məlumat mövcud deyil. Mənbələrin əksəriyyəti onun şəxsiyyəti ilə bağlı bir-iki cümlə verməklə yetinir.

Nəcəfqulu xan Qaradağlı şair idi. Gözəl təbi, bədahətən şeir demək istedadı vardı. Sərşar təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Türk, fars və ərəb dillərində şeirləri var.

Nəcəfqulu xan Sərşarın divanı var. Tehran milli məclisinin kitabxanasında saxlanılır. Həmin divanda fars, ərəb və türk dillərində 4748 beytlik şeir var. Sərşarın şeirlərinin məzmunu şikayət və hicrandır. Rənci rüzgardan gileylidir. O, sosial haqsızlığa qarşı çıxır, fanatizmi, mövhumatı tənqid edir, düzlüyə, ağlın qələbəsinə çağırırdı.

Nəcəfqulu xan Sərşarın fars dilindəki şeirləri Xorasan və İraq səbkinə bağlıdır. Onun dövründə farsdilli Azərbaycan şairləri bu üslublarda yazırdılar.

Şairin əsərlərinin təhlili göstərir ki, o, klassik Şərq fəlsəfəsini, habelə ədəbiyyatını dərindən mənimsəyib, İslamın və eləcə də sufiliyin əsaslarına yaxından bələd olub, tibb, astronomiya və astrologiya, riyaziyyat və məntiq elmlərinə dərindən yiyələnib. O, dilləri elə yaxşı öyrənib ki, Azərbaycan, fars və ərəb dillərində eyni dərəcədə gözəl şeirlər yaza bilib.

Nəcəfqulu xan Sərşarın divanının bir nüsxəsi isə Ayətullah Mərəşi-Nəcəfinin şəxsi kitabxanasındadır. Bu divanın katibi Hacı Rza Xəlili-Tahiri bin Mirzə Xəlil bin Kərbəlayı Dadaşdır.

Nəcəfəli xan Sərşarın şeirlərindən bir güldəstə:

Qarabağ içrə istər lalə könlüm bəs Qaradağı,

Çəkər bu həsrət odu sinəmə hər dəm qara dağı.

Bu gülşən içrə xar oldu günlü könül quşu,

Qaçan bülbül görər ağ gün əgər olsa qara bağı.

Nə qəm düstaqlıqdan şiri üçün zəncir eyb olmaz,

Qəfəsdə bülbülü, tutini saxlayırlar nə kim, zağı.

Sirişki-laləgündən qəsdim ər gülzarlıq olsa,

Edər baği-İrəm rəşgi gözüm bir ləhzə dəhr ağı.

Əgər düşmənlərim yağı olubsa səhldir billah,

Bənə bu dostlarvm bilmən neçun, yarəb, olub yağı?

Bu Sərşarın məzarında bitən lalələrin cana,

Qara dağı edər zahir bu bikəs həm Qaradağı.

Nəcəfqulu xan Sərşar 1818-ci ildə Təbriz şəhərində vəfat edib. Nəcəfüləşrəfdə dəfn edilib.

Nəticə olaraq qeyd etməliyik ki, Nəcəfqulu xan Sərşar Qaradağın siyasi həyatında fəal iştirak edib, əhalinin maariflənməsi istiqamətində böyük işlər görüb.