Avropada radikal və ifrat sağ təmayüllü qüvvələr güclənir

Son illər Avropada ifrat sağçı və sağçı populist partiyalar ənənəvi səsvermə nisbətlərini aşaraq ciddi qüvvəyə çevriliblər.

Reyting.az xəbər verir ki, bu həftə İspaniyada keçiriləcək seçkidə ifrat sağçı “Vox”-un koalisiya ortağı olma ehtimalı məsələni yenidən qızışdırıb.

Əslində, bir çox Avropa ölkələrində ifrat sağçı və ya sağçı populist partiyalar əvvəllər mümkün olmayan məqamlarda hakimiyyətə gəliblər. Bəzi ölkələrdə hökuməti məcbur etmək üçün seçki səlahiyyətinə malik olan partiyalar koalisiya ilə hökumətə daxil ola bilirlər.

Xüsusilə, son illər Suriya və digər ölkələrdən mühacirətin artması Avropada ənənəvi mərkəz partiyalarına səs verən kütləni ifrat sağçı partiyalara meylləndirir. Buna uyğun olaraq ifrat sağçı partiyaların statusunu səs nisbətinə və ya son sorğu nəticələrinə görə inkişaf etdiyi göz önündədir.

Qərbi Avropada bu partiyaların ümumən 10-20 nəfərlik zolağında olduğu görünsə də, Macarıstan və Polşada mərkəzə çevrilmiş populist sağ partiyalar yüzdə 50-dən çox ola biləcək.

Avropada populist sağçı qüvvələr Macarıstan və Polşada daha güclüdür. Ən aşağı göstərici Portuqaliya və İngiltərədədir.

Almaniyada AfD (Almaniya üçün Alternativ) son sorğulara görə səs nisbətini 20 faizə yüksəldib. Partiya bu səs payını qoruyub saxlaya bilsə, ölkənin ikinci güclü partiyasına çevriləcək. Ancaq seçkiyə qədər səslərin nisbətinin bir qədər azalacağı ehtimal olunur.

Fransada Milli Cəbhə (FN) illərdir ki, prezident seçkilərində namizəd irəli sürür və hakimiyyəti götürməyə çalışır. Yeni liderləri Jordan Bardella ilə onlar bunun üzərində dayanmağı və mərkəz partiyalarını keçməyi hədəfləyirlər. Son sorğulara görə, sol ittifaq NUPES ölkədə birinci, Milli Cəbhə isə ikinci yerdədir. Milli Cəbhənin 24 faiz səsi var.

İtaliyada sağçılar Avropada ilk qələbəsini əldə edib. İfrat sağçı İtaliya Qardaşları Partiyası (FdI) 26,2 faiz səslə seçkilərdə qalib gəlib, onun lideri Giorgia Meloni isə baş nazir olub. Qurulmuş sağ alyans ölkəni idarəçiliyinə davam edir.

İngiltərə Breksit Partiyası islahat adı altında yenidən qurulub və səsvermələrdə səs nisbəti yüzdə 7 ətrafındadır. Ölkədə Leyboristlər Partiyası səsvermədə liderdir və islahatın ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilmir.

İspaniyada mərkəz sağçı Xalq Partiyası (PP) bu həftəsonu keçiriləcək seçkilərdə favorit kimi görünür. Lakin partiya təkbaşına hakimiyyətə gələ bilməsə, onun ifrat sağçı “Vox” ilə koalisiyaya girəcəyi ehtimalı yüksəkdir. Təxminlərə görə, Xalq Partiyası azı 13 faiz elektorata malikdir.

Yunanıstanda həddindən artıq sağçı “Qızıl Şəfəq” gücünü itirib və məhkəmə çəkişmələri səbəbindən siyasi arenadan itib. Bununla belə, Yunan Həlli (EL) və Spartalılar (S) kimi partiyalar ifrat sağın gücünü bu günə qədər daşıyır. İki partiyanın ümumi səs payı 10 faizdən aşağıdır.

Avstriyada populist sağı təmsil edən Avstriya Azadlıq Partiyası (FPÖ) anketlərdə birinci yerə yüksəlib. Sosial demokratların hazırda 28 faiz səsi olan FPÖ-dən geri qalacağı gözlənilir.

Polşa da sağların güclü olduğu ölkələrdən biridir. Polşada hakim Hüquq və Ədalət Partiyası (PiS) seçkilərdə hələ də irəlidədir. PiS Qərbi Avropada ifrat sağçı hesab edilsə də, sağ mərkəzə keçən cəhətlərinin daha çox olduğunu söyləmək olar. Bu partiyanın 35 faiz dəstəyi var.

Hollandiyada Girt Vildersin rəhbərlik etdiyi Azadlıq Partiyası (PVV) son sorğulara görə, 10 faiz zolağında görünür. Bu, partiyanı ümumi siyahıda dördüncü edir.

Macarıstan da populist sağçı partiya tərəfindən idarə olunur. Viktor Orban rəqiblərini qabaqlasa da, partiyanın hazırkı səsvermə nisbəti 48 faiz kimi görünür.