Beynəlxalq Qarabağ Konfransı keçirilib

Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) təşəbbüsü ilə Azərbaycanın düşmən üzərində Böyük Zəfərinə həsr olunan “Qarabağ dünən, bu gün və sabah” adlı XX Beynəlxalq Qarabağ Konfransı keçirilib.

Reyting.az xəbər verir ki, onlayn zoom proqramı formatında keçirilən konfransı moderator kimi açan tarix doktoru, dosent Firdovsiyyə Əhmədova qarşıda dayanan məqsəd və məramları diqqətə çatdırıb, konfransın tarixinə dair qısa məlumat verib.

QAT sədri Akif Nağı 20 il ərzində konfransın təşkilində iştirak etmiş şəxslərin, o cümlədən tarix elmləri doktoru Qasım Hacıyevin, tarix doktoru Firdovsiyyə Əhmədovanın, fəlsəfə elmləri doktoru Əli Abbasovun, tarix elmləri doktoru Kərim Şükürovun, iqtisadiyyat doktoru Şamil Mehdinin zəhmətini qeyd edib, indiyə qədər konfrans çərçivəsində 700-ə qədər məqalənin dərc olunduğunu, həmçinin xarici dillərə tərcümə olunaraq elektron versiyalarının internetdə yerləşdirildiyini, hazırki konfransa isə 50-ə qədər məqalənin təqdim olunduğunu, konfransın işində Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Gürcüstan, İsveç, Almaniya, Litvadan elm adamlarının, ekspertlərin, politoloqların iştirak etdiyini bildirib.

Konfrans iştirakçıları reqlamentə uyğun olaraq təqdim etdikləri məqalələrlə bağlı çıxış ediblər. Tarix doktoru, dosent Akif Nağı çıxışında ermənilərin Qarabağı işğal etmək üçün əvvəlcədən hazırlaşdıqlarını, ötən əsrin 60-cı illərindən başlayaraq konkret addımlar atdıqlarını, müharibənin gedişində işğal, terror, etnik təmizləmə cinayətlərini törətdiklərini, dinc əhaliyə, o cümlədən uşaqlara qarşı qətliamlar törətdiklərini əsasən xarici mənbələrə istinad edərək faktlarla göstərib.

Tarix doktoru, dosent Əli Əsgər Türkiyədə Qarabağ müharibəsinin tədqiqinə geniş yer verildiyini, gənc tədqiqatçıların bu işə cəlb olunduğunu, o cümlədən 3 gənc təqiqatçının işlərini bu konfransa təqdim etdiklərini bildirib.

Gənc tədqiqatçılar Sevilay Hilal Erdinç, Sedanur Şeyban, Zeynep Gizem Özpınar məqalələrində Türkiyə mətbuatının, o cümlədən “Milliyyət” qəzetinin İkinci Qarabağ müharibəsinə geniş yer verdiyini, Türkiyənin Azərbaycana siyasi və mənəvi dəstəyinin rolunu, Fransanın qərəzli mövqeyini, Türk dünyasının, o cümlədən, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistanın İkinci Qarabağ məsələsinin gedişində tutduqları mövqelərini təhlil etdiklərini bildiriblər.

Araşdırmaçı Brilyant Cəfərli Qarabağ memarlıq abidələrini tədqiq etdiyini, Qarabağ və Naxçıvan memarlıq ənənələri arasında oxşarlığın olduğunu, bunun Şeyx Babı Yaqubi türbəsində daha aydın göründüyünü vurğulayıb.

İqtisadiyyat doktoru Azər Səfərov Qarabağ məsələsinin tam həll olunması üçün Rusiya amilinin nəzərə alınması, Rusiya ilə rəsmi və ictimai səviyyələrdə işlərin daha geniş miqyasda aparılmasının vacibliyi, bu istiqamətdə, o cümlədən Azərbaycan dilinin Rusiya məktəblərində tədrisinin təmin edilməsi ilə bağlı xeyli işlər apardıqlarını diqqətə çatdırıb. O, xüsusi olaraq qeyd edib ki, Rusiyada hakim elitanın içərisində köhnə imperiyapərəst mövqeyində qalanlar, ermənilərin təsiri altında olanlar kifayət qədərdir, onların Moskvanın rəsmi siyasətinə təsir imkanlarını neytrallaşdırmağı bacarmalıyıq.

Tarix doktoru, dosent Ədalət Mustafayev QAT-ın illərdir göstərdiyi fəaliyyətə müsbət münasibətini bildirib, eyni zamanda Azərbaycanın 1994-cü ildən başlayaraq həyata keçirdiyi siyasəti, geosiyasi məsələləri, rəsmi strategiyanı təhlil edib, Amerika və Rusiya amillərinin regionda proseslərə təsirindən, prezident İlham Əliyevin uğurlu balanslaşdırılmış siyasətinin əhəmiyyətindən danışıb.

Fəlsəfə elmləri doktoru, professor Əli Abbasov ötən ilin sonunda baş verən hadisələr, Azərbaycanın Qarabağ Zəfərindən sonra proseslərin inkişafına dair proqnozlarını qeyd edib, xüsusi olaraq Azərbaycanın regional liderə çevrildiyini, cəmiyyətdə birliyin əldə olunduğunu qeyd edib, region ölkələri ilə, yaxın və uzaq xarici ölkələrlə münasibətlərin mahiyyətini şərh edib. Sonda qeyd edib ki, Azərbaycan əldə etdiyi nəticələri elə möhkəmləndirməlidir ki, regionda üçüncü Qarabağ müharibəsinin başlamasına ehtiyac qalmasın.

Tarix doktoru, dosent Rezzan Ünalp Birinci Dünya müharibəsindən ötən əsrin 90-cı illərinə kimi Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinə şərh verib, hərbi əməkdaşlığın müxtəlif dövrlərdə mahiyyətini diqqətə çatdırıb.

Tarix elmləri doktoru, professor Fərhad Turanlı Qafqazda 19-20-ci əsirlərdə baş verən miqrasiya, köçürmə proseslərini diqqətə çatdırıb, bu prosesdə Rusiyanın fəal rolunu və məqsədlərini qeyd edib, bu prosesi izləmək üçün xarici mənbələrin əhəmiyyətli olduğundan danışıb.

Tarix doktoru, dosent Firdovsiyyə Əhmədova son 100 il ərzində Cənubi Qafqazda gedən prosesləri, Rusiyanın işğalçılıq hərəkətlərini, Türkiyənin uzun müddət proseslərdən kənarda qalması və nəhayət son dövrdə hər şeyin yenidən öz məcrasına qayıtdığını qeyd edib. O, bu dövr ərzində ermənilərin çirkin niyyətləri, işğalçılıq hərəkətləri ilə bağlı faktları diqqətə çatdırıb və bütün bu cəhdlərin iflasa uğradığını qeyd edib.

Tarix elmləri doktoru, professor Həvva Məmmədova Qarabağda, o cümlədən Xankəndi və Şuşada yaşadığını, gedən proseslərin canlı şahidi olduğunu qeyd edib, mərhum prezident Heydər Əliyevin siyasətinin müsbət nəticələrini, 44-günlük müharibənin bir çox vacib detallarını, o cümlədən İlham Əliyevin prezident və Ali Baş Komandan kimi rolunu diqqətə çatdırıb.

Tarix elmləri doktoru, professor Gürsoy Solmaz Qarabağın orta əsrlərə aid tarixinin əsas məqamlarını diqqətə çatdırıb, məsələlərin şərhinə tarixi coğrafiya prinsipi mövqeyindən şərh verib və xüsusi olaraq vurğulayıb ki, bütün dönəmlərdə ermənilərə inandığımıza görə zərər görmüşük.

Tarix doktoru, dosent Güntəkin Nəcəfli Azərbaycanın Zəngəzur bölgəsinə vaxtı ilə ermənilərin hansı şərtlərlə və necə köçürülməsinə dair faktları nümayiş etdirib, bunun çar Rusiyasının məkrli siyasətinin tərkib hissəsi olduğunu vurğulayıb.

Almaniyadan Konfransa qoşulan şair, publisist, kinorejissor Mustafa Qula Bala Qarabağ Azadlıq Təşkilatının fəaliyyətinə müsbət qiymət verdiyini, təşkilat üzvlərinin zəhmətinə dəyər verilməli olduğunu bildirib. O, sonra diaspor təşkilatlarının görməli olduqları işlərə diqqəti çəkib.

Tarix elmləri doktoru, professor İsmayıl Hacıyevin təqdimatında Vətən Müharibəsində qələbənin əsas şərtləri, o cümlədən Prezident və Ali Baş Komandan İlham Əliyevin hərbi, siyasi, informasiya sahələrində bacarıqlı strateq kimi özünü göstərməsi, xalqın birliyinin əldə olunması, Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyəti, əsgər və zabitlərin peşəkarlığı diqqətə çatdırılıb.

İqtisadiyyat elmləri doktoru, professor Kerem Karabulut Azərbaycanın Qarabağda əldə etdiyi qələbədən sonra həyata keçirilməli olduğu iqtisadi, sosial siyasətin əsas məqamlarına-yeni texnologiyaların tətbiqi, Türkiyənin imkanlarından istifadə, təbii sərvətlərin səmərəli mənimsənilməsi, Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyəti, Ermənistanın təzminat ödəməsinə nail olunması, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsinin bir neçə dəfə artırılması, Qarabağa aid malların, o cümlədən kilim və xalıların dünya bazarına çıxarılması, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ortaq turizm layihələrinin həyata keçirilməsi, Qafqazda Türkiyə və Azərbaycanın birlikdə yeni ticarət münasibətləri sisteminin yaradılması, Türkiyə və Azərbaycanın ortaq universitetlərinin təsis edilməsi, Rusiyanın bölgədə təsir imkanlarının azaldılması və digər məsələləri diqqətə çatdırıb.

Araşdırmaçı Hilal Şühəda Solmaz Azərbaycan iqtisadiyyatının yeni şəraitdə, nef amilini nəzərə almaqla inkişaf perspektivlərini qeyd edib, həmçinin neftsiz iqtisadiyyatın qurulmasına dair təkliflərini verib.

Tarix elmləri doktoru, professor Qasım Hacıyev Ermənistanın işğalı nəticəsində Qarabağın maddi-mənəvi irsinə vurulan zərərləri, erməni vandalizmi aktlarını diqqətə çatdırıb, arxeoloji abidələrin ermənilər tərəfindən saxtalaşdırılması, məhv edilməsi faktlarını göstərib.

Tarix doktoru, dosent Rafiq Səfərov diqqəti Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində etnosiyasi aspektlərə, eyni zamanda Rusiyanın təhlükəli planlarına cəlb edib.

Tarix elmləri doktoru, professor Sevda Süleymanova dünya mətbuatında erməni vəhşiliklərinin əks olunması, bu sahədə Türkiyə, Gürcüstan, Litva jurnalistlərinin xüsusi rolunu qeyd edib, eyni zamanda bu istiqamətdə nöqsanlar və görülməli olan işlərlə bağlı təkliflərini verib. İqtisadiyyat doktoru Şamil Mehdi Qarabağdakı hazırki vəziyyətə dünyada gedən proseslər prizmasından yanaşaraq müsbət və mənfi tendensiyaları qeyd edib və vurğulayıb ki, Qarabağ siyasətinin uğurla davan etdirilməsi üçün daxili və xarici amillər nəzərə alınmalı, o cümlədən azad olunmuş ərazilərə insanların qaytarılması, bərpa işlərinin həyata keçirilməsi, ölkədə milli birliyin qorunub saxlanması üçün vacib məqamlar nəzərə alınmalıdır.

Filologiya elmləri doktoru, professor Tamella Əliyeva şifahi ədəbiyyatda Qarabağın yeri, torpaq sevgisi kimi amillərin gənclərin vətənpərvərlik tərbiyyəsində xüsusi rolunu diqqətə çatdırıb.

Araşdırmaçı Ziya Zakir Acar Qarabağın simvolu olan Xarıbülbül gülünün önəmini, onun artıq Türkiyədə də sevildiyini, qələbə simvoluna çevrildiyini, bədii ədəbiyyatda mərkəzi yerlərdən birini tutduğunu qeyd edib. O, həmçinin göstərib ki, Xarıbülbül və Qarabağ kilimləri, xalıların üzvi şəkildə birləşdirilməsi və bunların Qarabağ təbliğatında geniş istifadə olunması vacibdir.

İsveçdə diaspor rəhbəri, regional parlamentin üzvü İradə Əliyeva diqqəti sülh müqaviləsinə və ondan irəli gələ biləcək təhlükəli məqamlara cəlb edib.

Konfrans iştirakçılarından Firdovsiyyə Əhmədova, Fərhad Turanlı, Akif Nağı, Azər Səfərov, Kerem Karabulut, Mehriban Abdullayeva, Elxan Rəhimov, Burzu Qılıncxanov, Ceyhun Tağıyev yenidən müzakirələrə qoşularaq məsələ ilə bağlı təkliflərini bildiriblər.

Sonda Akif Nağı və Firdovsiyyə Əhmədova çıxışları, verilən təklifləri yekunlaşdırıblar. Çıxışlara və təkliflərə uyğun olaraq qərarlar qəbul edilib.

Konfransın materilları “Qarabağ dünən, bu gün və sabah” adı ilə kitab şəklində çap olunub və elektron versiyası internetə yerləşdirilib. İstifadə etmək istəyənlər bu linkə daxil ola bilərlər: My Webpage

Reyting.az

Ana səhifəyə dön