Həsənəli xan Vəziri

Xəbər lenti

00:14 / 03-02-2026

Aviadaşıyıcı gəmilərə malik ölkələrin reytinqi açıqlanıb

23:39 / 02-02-2026

Tramp: "Hindistan Rusiya neftindən imtina etdi"

23:02 / 02-02-2026

İcra başçısını söyən şəxs həbs olunub

21:04 / 02-02-2026

"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçisi saxlanılıb

20:02 / 02-02-2026

İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni sənədlər imzalanıb - (Yenilənib) - Fotolar

19:41 / 02-02-2026

Xalq artistinin oğlu döyülüb

19:23 / 02-02-2026

Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”

18:52 / 02-02-2026

Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar

18:00 / 02-02-2026

Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib

17:55 / 02-02-2026

Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək

17:16 / 02-02-2026

Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur

15:47 / 02-02-2026

Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır

15:17 / 02-02-2026

Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

14:20 / 02-02-2026

Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib

14:13 / 02-02-2026

Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

13:12 / 02-02-2026

Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz

13:06 / 02-02-2026

İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib

12:39 / 02-02-2026

Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı

12:31 / 02-02-2026

Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər

12:04 / 02-02-2026

Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib

11:57 / 02-02-2026

İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər

11:38 / 02-02-2026

Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto

11:26 / 02-02-2026

Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb

11:04 / 02-02-2026

Milli Məclisin iclası başlayıb

10:59 / 02-02-2026

ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir

10:58 / 02-02-2026

“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır

10:34 / 02-02-2026

Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət

10:27 / 02-02-2026

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq

Xəbər lentinin davamı

Ən çox oxunanlar

20:01 / 30-01-2026

Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto

17:31 / 29-01-2026

Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?

17:48 / 30-01-2026

Yerə bənzəyən planet kəşf olunub

18:15 / 30-01-2026

Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto

11:42 / 30-01-2026

Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?

15:04 / 02-02-2026

Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib

23:45 / 29-01-2026

Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək

13:35 / 02-02-2026

Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək

14:05 / 29-01-2026

Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir

13:48 / 29-01-2026

Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)

13:41 / 30-01-2026

Prezident yeni səfirlərin etimadnamələrini qəbul edib - (Yenilənib) - Fotolar

15:01 / 29-01-2026

Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir

Həsənəli xan Vəziri - Ənvər Çingizoğlu yazır
Tarix: 05-04-2020 11:42 | Bölmə: Ənvər ÇİNGİZOĞLU

Şirift ölçüsü:

Elə şəxsiyyətlər var ki, onların ömür yolu haqqında söhbət açarkən istər-istəməz hansısa tarixi dövrün salnaməçisinə çevrilmiş olursan. Bu şəxsiyyətlərdən biri daxili azadlığı, ləyaqəti, comərdliyi, nəcibliyi, yaradıcılığı ilə seçilən Həsənəli xan Vəziri idi.

Gəlin əvvəlcə Həsənəli xan Vəzirinin soy-kökünə nəzər salaq. Onun ulu babası Mehrəli bəy Seyid Məhəmməd ağa oğlu Bərdənin Zümürxaç kəndindən olub. Savadlı, sayılan şəxslərdən imiş. Qarabağ hakimi İbrahimxəlil xan Cavanşir onu kiçik qızı Gövhərbəyim ağaya lələ təyin etmişdi. Mehrəli bəyin əmisi Mirzə Əliməhəmməd ağa Sofuoğlu da xanın vəziri idi. Ona görə də Vəzirov soyadını daşıyırdılar. Lələ Mehrəli bəy 1822-ci ildə Mehdiqulu xanla bərabər İrana qaçır. Şahzadə Abbas mirzə ona xan ünvanı verib, mühacirlərdən ibarət atlı qoşuna sərkərdə təyin edir. Qərəz, Mehrəli bəyin Lütfəli bəy, Lütfəli bəyin isə Musa xan adlı oğlu vardı.

Musa xanın dördüncü oğlu Həsənəli xan 21 fevral 1890-cı ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. 1899-cu ildə Rəssamlıq məktəbinə girmişdi. Bu məktəb "Kamaleh" adlanırdı. Məktəbin direktoru Mürtəzaqulu xan idi. Burda incəsənəti, rəssamlığı öyrənmişdi. Sonra 1901-ci ildə İran Kazak diviziyasının nəzdindəki Hərbi məktəbə daxil olmuşdu. Burda hərb sənəti ilə bərabər rus və fransız dillərinə də bələd olmuşdu. 1908-ci ildə Hərbi məktəbi naib (leytenant) rütbəsi ilə bitirmişdi. Sonra o dövrün prestij təhsil ocaqlarından olan Müqəddəs Lui məktəbinə daxil olmuşdu. 1909-cu ildə həmin məktəbi də tamamlamışdı. Qacarlar ordusunda hərbi xidmətini davam etdirmişdi. 1910-cu ildə vaxtından əvvəl ona sərhəng (polkovnik) rütbəsi verilmişdi.

Həsənəli xan Vəziri daha çox rəssamlığa meyl edirdi. Hərbi xidmətdə olanda da şlem, əsgər və gözünə görünəni çəkirdi. Daha dözməyib, hərbi xidmətdən ayrılmalı oldu. Ənənəyə dönüklüyü ailədə qınağa səbəb oldu.

Həsənəli xan Vəziri Baharıstan meydanındakı Nigarıstan bağından cənubda yerləşən İncəsənət məktəbinə yazıldı. Məktəbin direktoru, məşhur rəssam Kamalülmülk (1847-1940) onun işləri ilə tanış olduqdan sonra tələbələri sırasına qəbul etdi.

Həsənəli xan Vəziri 1912-ci ildə İncəsənət məktəbini bitirdi.

Həsənəli xan Vəziri I Dünya müharibəsini pisləyən silsilə şeirlər yazdı.

Həsənəli xan Vəziri 24 oktyabr 1918-ci ildə İncəsənət məktəbinə müəllim götürüldü.

Həsənəli xan Vəziri 24 iyul 1920-ci ildə Mədəniyyət nazirliyinin əmri ilə İran təsviri incəsənət sahəsinin müdir-məsulu təyin edildi. Həmin ilin dekabr ayının 2-də sevimli müəlliminin yerinə direktor vəzifəsinə göndərildi.

Həsənəli xan Vəziri 1924-cü ildən başlayaraq iki il ərzində qardaşının "Musiqi klubu"nda rəngkarlıq dərsləri təşkil etdi.

1927-ci ildə Pəhləvilər dövlətinin din və etiqad nazirinin sabotajı və büdcə kəmliyi nəticəsində İncəsənət məktəbində dərslər azaldı. Kamalülmülk istefa verib, məktəbdən uzaqlaşdı. Həsənəli xan qardaşı Əlinağı xanın yeni açdığı Musiqi klubuna yönəldi.

Həsənəli xan Vəziri 1928-ci ildə Musiqi klubunda ilk sərgisini açdı. Klubda baş verən yanğında onun yüzdən çox əsəri məhv oldu.

Kamalülmülk Nişapura getdiyindən onun yerinə məktəbə İsmail Aştiyanini direktor təyin etdilər. Həsənəli xan müəllimini ziyarət etmək üçün Nişapura yollandı.

Həsənəli xan Vəziri 1933-cü ilin yanvarından Mədəniyyət nazirliyinin xətti ilə iki illik Avropa və Amerika gəzintisinə çıxdı. Buralarda işlərini sərgilədi.

1934-cü ilin noyabr ayının 4-dən 23-ə qədər Nyu-Yorkun Nikolay Rerix muzeyində işləri sərgiləndi. "New York Times" 11 noyabr nömrəsində bu sərgidən geniş reportaj vermişdi. Həsənəli xan Vəzirinin işlərindən olan "Mənim qardaşım" və "Mazandaran quşu" muzey üçün satın alındı.

1935-ci ildə İranın Londondakı səfirliyində görkəmli rəssamın 70 işi sərgiləndi.

1939-cu ildə II Dünya müharibəsinin fəsadları nəticəsində Berlində rəssamın 70 işi yanmışdı.

1946-cı ildə Tehranda SSRİ-nin səfirliyində rəssamın böyük bir sərgisi açıldı.

Həsənəli xan Vəziri 1948-ci ildə Tehran universitetinin professoru idi.

Həsənəli xan Vəziri 26 noyabr 1954-cü ildə vəfat edib. "İmamzadə Qasım"da dəfn edilib.

Həsənəli xan Vəziri 1919-cu ildə Banu Üzra xanım Hicazi ilə və ikinci dəfə 1936-cı ildə xanım Cebelli ilə ailə həyatı qurmuşdu. Birinci nikahdan Mustafa xan (2 yaşında tələf olmuşdu) adlı oğlu, Məhinduxt xanım adlı qızı, ikinci nikahdan isə Mustafa xan, Şahin xan adlı oğlanları, Pərvin xanım adlı qızı vardı.

Bu böyük rəssamın həyatı boyu əldə etdiyi ən böyük uğurlardan biri də İran rəssamlığında yeni yol açması idi. Yeniliklə bərabər fırçası ənənəvi Şərq sənətindən rəng götürmüşdü. Yaratdığı əsərlər onu xalqından, torpağından, vətənindən ayırmamışdı. Öz izərində daim işləmiş, yaratdığı əsərlərin səviyyəsini yüksəltmişdi. Bir qazancı da vardı. Valideynlərinin mənəvi dünyasından, böyüyüb boya-başa çatdığı ailə ocağından gələn nəciblik, kübarlıq, insanlara sevgi, şəfqət hissi heç zaman onu tərk etməmişdi.

Müəllifin bütün yazıları - Ənvər ÇİNGİZOĞLU

Bütün yazarlar

Ana səhifəyə dön