00:14 / 03-02-2026
Aviadaşıyıcı gəmilərə malik ölkələrin reytinqi açıqlanıb
23:39 / 02-02-2026
Tramp: "Hindistan Rusiya neftindən imtina etdi"
23:02 / 02-02-2026
İcra başçısını söyən şəxs həbs olunub
21:04 / 02-02-2026
"Velizarofficial" adlı səhifənin idarəçisi saxlanılıb
20:02 / 02-02-2026
İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində - Yeni sənədlər imzalanıb - (Yenilənib) - Fotolar
19:41 / 02-02-2026
Xalq artistinin oğlu döyülüb
19:23 / 02-02-2026
Süleyman Mikayılov: “Nə harasa çağırılmışam, nə də ifadə vermişəm”
18:52 / 02-02-2026
Sabiq səfir: Türkiyədə görüş təşkil etməyə çalışırlar
18:00 / 02-02-2026
Qaz borusu partlayıb, yaralılar var - Yenilənib
17:55 / 02-02-2026
Generallar yeni vəzifədə polkovnik rütbəsində işləyəcək
17:16 / 02-02-2026
Cəlaloğlu: İranı silahlandırmağın mənası yoxdur
15:47 / 02-02-2026
Kreml Zelenskinin Moskvaya səfərində israrlıdır
15:17 / 02-02-2026
Oskar mükafatına namizədi həbs ediblər
15:04 / 02-02-2026
Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib
14:20 / 02-02-2026
Apteklərdə nöqsanlar aşkar edilib
14:13 / 02-02-2026
Kreml Avropada xaos yaratmağı planlaşdırır
13:35 / 02-02-2026
Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək
13:12 / 02-02-2026
Dağlıq ərazilərə qar yağacaq - Proqnoz
13:06 / 02-02-2026
İTV-nin Yayım Şurasına yeni üzvlər seçilib
12:39 / 02-02-2026
Milli Məclisin iki komissiyası yenidən formalaşdırılıb - Siyahı
12:31 / 02-02-2026
Deputat: Azərbaycan seçkilərə qədər Ermənistanla sülh müqaviləsini imzalaya bilər
12:04 / 02-02-2026
Naxçıvan Konstitusiyasına çoxsaylı dəyişikliklər II səsvermədə təsdiqlənib
11:57 / 02-02-2026
İşsizlik dövlət üçün əlavə risklər yarada bilər
11:38 / 02-02-2026
Ay missiyasına hazırlıqlar başlayıb - Foto
11:26 / 02-02-2026
Musiqiçi oğluna 521 dildə mahnı yazıb
11:04 / 02-02-2026
Milli Məclisin iclası başlayıb
10:59 / 02-02-2026
ABŞ İranı armada ilə, Tehran Ağ evi regional müharibə ilə təhdid edir
10:58 / 02-02-2026
“QHT işi”: Mehriban Rəhimlinin məhkəməsi başlayır
10:34 / 02-02-2026
Prezident gəncləri təbrik edib - Müraciət
10:27 / 02-02-2026
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının öz valyutası olmayacaq
20:01 / 30-01-2026
Prezident icra başçısını vəzifədən azad edib - Foto
17:31 / 29-01-2026
Vensin səfəri Güney Qafqaza nə vəd edir?
17:48 / 30-01-2026
Yerə bənzəyən planet kəşf olunub
18:15 / 30-01-2026
Vəzifəli şəxslər həbs edilib - (Yenilənib) - Foto
11:42 / 30-01-2026
Tramp üçün əlavə bəhanə: ABŞ prezidenti İraqı niyə hədəfə alıb?
15:04 / 02-02-2026
Kamran Əliyev üç prokuror təyin edib
23:45 / 29-01-2026
Ceyhun Bayramov: Azərbaycan ərazisindən İrana qarşı istifadəyə icazə verilməyəcək
13:35 / 02-02-2026
Fevralın 17-də astronomik hadisə baş verəcək
14:05 / 29-01-2026
Mollazadə: İran ətrafında vəziyyət ağır və təhlükəlidir
13:48 / 29-01-2026
Zəngilana növbəti köç karvanı gedib - (Yenilənib)
15:01 / 29-01-2026
Rusiya ordusu bir şəhəri ələ keçirib, iki şəhərə doğru irəliləyir
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm: portretin bütün cizgiləri ilə - Fotolar
Tarix: 19-05-2020 00:10 | Bölmə: Ənvər ÇİNGİZOĞLU
Tarixdə elə şəxsiyyətlər yetişib ki, onlara nəinki təmsil etdikləri elin taleyində, eləcə də xalqının, dövlətinin həyatında olduqca böyük missiyanı həyata keçirmək səadəti nəsib olub. Şəxsiyyət əqidəli, öz sözünün üstündə duran, qorxmaz, sədaqətli olduqda qəhrəmana çevriləcək. Çünki bu kimi xarakterləri özündə formalaşdıran insan vətəninə, xalqına lazımlı ola, ona istənilən sahədə təmənnasız xidmət edə bilər. Xidməti sayəsində qəhrəmana çevrilmiş şəxsiyyətlərdən biri də Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəmdir.
Əbdüləli xan Marağada dövran sürən Müqəddəm elinin Cəfərbəyli tayfasına mənsubdur. Müqəddəm eli isə mənşə etibarı ilə Qaradağın Otuziki elindən çıxıb, I Şah Abbas Səfəvinin fərmanı ilə Marağada məskunlaşmışdı. Əbdüləli xanın üzvü olduğu Etimadi ailəsi Qacarlar tarixinə neçə-neçə şöhrətli oğul bəxş etmişdi.
Əbdüləli xan Məhəmmədbağır xan oğlu 1888-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai və orta məktəbi yeni üsullu (modern) təhsil müəssisələrində bitirib, sonra Qazaqxana məktəbinə (İran Kazak briqadasının hərbi məktəbinə-Ə.Ç.) daxil oldu. O, Məşrutə inqilabının əvvəllərində zabit kimi hərbi məktəbi tamamladı. Əbdüləli xan Qazaqxananın müxtəlif alaylarında baş leytenant rütbəsinə qədər yüksəldi. [عاقلی، باقر؛ شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، ج1، ص134.]
1910-cu ildə isveçlilər tərəfindən İranda jandarm hərbi idarəsi təsis edildi. Əbdüləli xan Etimadi Müqqəddəm baş leytenant rütbəsi ilə 30 zabitlə birlikdə jandarm hərbi idarəsinə ezam edildi. Ona İsfahan şəhərində jandarm idarəsini təşkil etmək əmri verildi. [Yenə orda.] Bir müddət İsfahanda xidmət etdikdən sonra Birinci Dünya müharibəsinin başlanması ilə mühacirət etməyə məcbur oldu. O, bir çox zabitlə bərabər müxtəlif cəbhələrdə rus və ingilis qoşunlarına qarşı müharibədə iştirak etdi. [عاقلی، باقر؛ نخست وزیران ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ 2، 1374، ص18] Bu qrup zabit isə müharibə qurtarana qədər Kirmanşah, Bağdad, Mosul, İstanbulda qaldı.
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm mayor rütbəsinə yüksələrək, Ərak şəhərinin jandarm rəisi vəzifəsində çalışdı. 1925-ci ilin dövlət çevrilişinə qədər bu vəzifədə xidmət etdi. O, bir ildən sonra fəaliyyəti nəticəsində iki dərəcə də alaraq polkovnik rütbəsinə yüksəldi. Əbdüləli xan bəzi daxili münaqişələrə qatılmışdı. Belə ki, o, 1303-cü h.ş. ilində Hərb naziri (o dövrdə müdafiə naziri belə adlanırdı) Sərdar Sipəhin (Rza xanın) Xüzistana hərbi hücumunda bir alayın komandiri kimi iştirak etdi. Bu münaqişədə Şeyx Xəzəl (İran ərəblərinin rəhbəri) tutulduqdan sonra Etimadi Müqqəddəm Dezful şəhərinin hərbi komendantı vəzifəsinə təyin edildi və o məntəqənin köçərilərinin tərksilah edilməsində böyük cəsarət göstərdi. [عاقلی، باقر؛ روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، نشر گفتار، چاپ 3، 1374، ج1، ص192]
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm Xüzistan məmuriyyətindən döndükdən sonra yenə də jandarmeriya idarəsinə xidmət edib, Xorasan əyalətinin jandarmeriya rəisi vəzifəsinə təyin olundu. Bir neçə il bu vəzifədə xidmət etdikdən sonra Tehrana göndərildi. Onu orduya təyin etmişdilər. O, 1320-ci h.ş. ilinin şəhrivər ayının 20-də Tehranda hərbi vəziyyət elan edildikdə general-mayor Əmir Əhmədinin təklifi ilə bu şəhərin hərbi komendantı təyin edildi. [عاقلی، باقر؛ خاندانهای حکومتگر ایران، تهران، نشر نامک، چاپ 2، 1386، ص446] Bir müddətdən sonra Tehranda jandarm idarəsi rəisinin müavini vəzifəsinə təyin olundu.[قائم مقامی، جهانگیر؛ تاریخ ژاندارمری ایران، بی جا، انتشارات اداره روابط عمومی ژاندارمری کشور، بی تا، ص313 و عاقلی، باقر؛ روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، پیشین، ج1، ص331]
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm 1942-ci ildə general-leytenant rütbəsinə layiq görüldü. [Yenə orda, s.346.] Həmin ilin dekabr ayında, yəni Qəvamüssəltənə Baş nazir olduğu dövrdə Tehran şəhərində əhali tərəfindən etiraz və qiyam baş verdi, yəni əhali bahalıq və aclıq aksiyası keçirərək, Milli Məclisə hücum edib və mağazaları qarət etdilər. Bu qiyam azər ayının 17-də (dekabrın 8-i) baş verdi. Bu qiyamda hökumət binası əhali tərəfindən yandırıldı. Hərbçilər əhalini güllə-baran etdilər. Bunun nəticəsində Tehranın hərbi komendantı general Qədr və şəhərin baş polis idarəsinin rəisi Radsər öz vəzifələrindən çıxarıldı. General-mayor Əmir-Əhmədi Tehranın hərbi komendantlığına təyin olunduqan sonra general-leytenant Etimadi Müqəddəm baş polis idarəsi rəisi vəzifəsinə gətirildi. [Yenə orda, s. 352.] O, şəhərin təhlükəsizliyini qorumaqda böyük səy göstərdi. [عاقلی، باقر؛ میرزا احمدخان قوام السلطنه در دوران قاجاریه و پهلوی، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ 1، 1376، ص294.] Bu dəfə də onun baş polis rəisi vəzifəsində çalışdığı müddət uzun sürmədi. 3 aydan sonra o, bu vəzifədən çıxarıldı.
1324-cü h.ş ilinin (1945) ortalarında İranın siyası vəziyyəti gərginləşmişdi. İran Tudə Partiyasının (İran Xalq Partiyası) üzvlərinə qarşı mübarizə etmək üçün yenidən Etimadi Müqəddəm Tehran şəhərinin hərbi komendantı vəzifəsinə təyin edildi. [Yenə orda, s. 374.] Bir neçə ay bu vəzifədə çalışdıqdan sonra Qəvamüssəltənə Baş nazir olan kimi onu bu vəzifədən azad etdi. [عاقلی، باقر؛ نخست وزیران ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، پیشین، ص611.] 1326-ci h.ş ilində general-leytenant Dirəxşanın məhkəməsində dövlət ittihamçısı idi. (Dirəxşanı Azərbaycanda milli hökumət qurulduqdan sonra Təbriz şəhərinin hərbi komendantı kimi Pişəvəri ilə sülh müqaviləsi imzalamışdı). [عاقلی، باقر؛ روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، پیشین، ج1، ص406] O, müttəhim üçün ölüm hökmü təklifini irəli sürdü, lakin məhkəmə Dirəxşaniyə ömürlük həbs cəzası qərarını çıxartdı. [عاقلی، باقر؛ شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، پیشین، ج2، ص668]
General-leytenant Əbdüləli xan Etimad Müqəddəm 1326-ci h.ş ilində təqaüdə çıxdı və 1352-ci (1973) vəfat etdi. [Yenə orda, I cild, s. 135.]
Bölməyə aid digər xəbərlər
Tarix: 19-05-2020 00:10 | Bölmə: Ənvər ÇİNGİZOĞLU
Tarixdə elə şəxsiyyətlər yetişib ki, onlara nəinki təmsil etdikləri elin taleyində, eləcə də xalqının, dövlətinin həyatında olduqca böyük missiyanı həyata keçirmək səadəti nəsib olub. Şəxsiyyət əqidəli, öz sözünün üstündə duran, qorxmaz, sədaqətli olduqda qəhrəmana çevriləcək. Çünki bu kimi xarakterləri özündə formalaşdıran insan vətəninə, xalqına lazımlı ola, ona istənilən sahədə təmənnasız xidmət edə bilər. Xidməti sayəsində qəhrəmana çevrilmiş şəxsiyyətlərdən biri də Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəmdir.
Əbdüləli xan Marağada dövran sürən Müqəddəm elinin Cəfərbəyli tayfasına mənsubdur. Müqəddəm eli isə mənşə etibarı ilə Qaradağın Otuziki elindən çıxıb, I Şah Abbas Səfəvinin fərmanı ilə Marağada məskunlaşmışdı. Əbdüləli xanın üzvü olduğu Etimadi ailəsi Qacarlar tarixinə neçə-neçə şöhrətli oğul bəxş etmişdi.
Əbdüləli xan Məhəmmədbağır xan oğlu 1888-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai və orta məktəbi yeni üsullu (modern) təhsil müəssisələrində bitirib, sonra Qazaqxana məktəbinə (İran Kazak briqadasının hərbi məktəbinə-Ə.Ç.) daxil oldu. O, Məşrutə inqilabının əvvəllərində zabit kimi hərbi məktəbi tamamladı. Əbdüləli xan Qazaqxananın müxtəlif alaylarında baş leytenant rütbəsinə qədər yüksəldi. [عاقلی، باقر؛ شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، ج1، ص134.]
1910-cu ildə isveçlilər tərəfindən İranda jandarm hərbi idarəsi təsis edildi. Əbdüləli xan Etimadi Müqqəddəm baş leytenant rütbəsi ilə 30 zabitlə birlikdə jandarm hərbi idarəsinə ezam edildi. Ona İsfahan şəhərində jandarm idarəsini təşkil etmək əmri verildi. [Yenə orda.] Bir müddət İsfahanda xidmət etdikdən sonra Birinci Dünya müharibəsinin başlanması ilə mühacirət etməyə məcbur oldu. O, bir çox zabitlə bərabər müxtəlif cəbhələrdə rus və ingilis qoşunlarına qarşı müharibədə iştirak etdi. [عاقلی، باقر؛ نخست وزیران ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ 2، 1374، ص18] Bu qrup zabit isə müharibə qurtarana qədər Kirmanşah, Bağdad, Mosul, İstanbulda qaldı.
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm mayor rütbəsinə yüksələrək, Ərak şəhərinin jandarm rəisi vəzifəsində çalışdı. 1925-ci ilin dövlət çevrilişinə qədər bu vəzifədə xidmət etdi. O, bir ildən sonra fəaliyyəti nəticəsində iki dərəcə də alaraq polkovnik rütbəsinə yüksəldi. Əbdüləli xan bəzi daxili münaqişələrə qatılmışdı. Belə ki, o, 1303-cü h.ş. ilində Hərb naziri (o dövrdə müdafiə naziri belə adlanırdı) Sərdar Sipəhin (Rza xanın) Xüzistana hərbi hücumunda bir alayın komandiri kimi iştirak etdi. Bu münaqişədə Şeyx Xəzəl (İran ərəblərinin rəhbəri) tutulduqdan sonra Etimadi Müqqəddəm Dezful şəhərinin hərbi komendantı vəzifəsinə təyin edildi və o məntəqənin köçərilərinin tərksilah edilməsində böyük cəsarət göstərdi. [عاقلی، باقر؛ روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، نشر گفتار، چاپ 3، 1374، ج1، ص192]
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm Xüzistan məmuriyyətindən döndükdən sonra yenə də jandarmeriya idarəsinə xidmət edib, Xorasan əyalətinin jandarmeriya rəisi vəzifəsinə təyin olundu. Bir neçə il bu vəzifədə xidmət etdikdən sonra Tehrana göndərildi. Onu orduya təyin etmişdilər. O, 1320-ci h.ş. ilinin şəhrivər ayının 20-də Tehranda hərbi vəziyyət elan edildikdə general-mayor Əmir Əhmədinin təklifi ilə bu şəhərin hərbi komendantı təyin edildi. [عاقلی، باقر؛ خاندانهای حکومتگر ایران، تهران، نشر نامک، چاپ 2، 1386، ص446] Bir müddətdən sonra Tehranda jandarm idarəsi rəisinin müavini vəzifəsinə təyin olundu.[قائم مقامی، جهانگیر؛ تاریخ ژاندارمری ایران، بی جا، انتشارات اداره روابط عمومی ژاندارمری کشور، بی تا، ص313 و عاقلی، باقر؛ روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، پیشین، ج1، ص331]
Əbdüləli xan Etimadi Müqəddəm 1942-ci ildə general-leytenant rütbəsinə layiq görüldü. [Yenə orda, s.346.] Həmin ilin dekabr ayında, yəni Qəvamüssəltənə Baş nazir olduğu dövrdə Tehran şəhərində əhali tərəfindən etiraz və qiyam baş verdi, yəni əhali bahalıq və aclıq aksiyası keçirərək, Milli Məclisə hücum edib və mağazaları qarət etdilər. Bu qiyam azər ayının 17-də (dekabrın 8-i) baş verdi. Bu qiyamda hökumət binası əhali tərəfindən yandırıldı. Hərbçilər əhalini güllə-baran etdilər. Bunun nəticəsində Tehranın hərbi komendantı general Qədr və şəhərin baş polis idarəsinin rəisi Radsər öz vəzifələrindən çıxarıldı. General-mayor Əmir-Əhmədi Tehranın hərbi komendantlığına təyin olunduqan sonra general-leytenant Etimadi Müqəddəm baş polis idarəsi rəisi vəzifəsinə gətirildi. [Yenə orda, s. 352.] O, şəhərin təhlükəsizliyini qorumaqda böyük səy göstərdi. [عاقلی، باقر؛ میرزا احمدخان قوام السلطنه در دوران قاجاریه و پهلوی، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ 1، 1376، ص294.] Bu dəfə də onun baş polis rəisi vəzifəsində çalışdığı müddət uzun sürmədi. 3 aydan sonra o, bu vəzifədən çıxarıldı.
1324-cü h.ş ilinin (1945) ortalarında İranın siyası vəziyyəti gərginləşmişdi. İran Tudə Partiyasının (İran Xalq Partiyası) üzvlərinə qarşı mübarizə etmək üçün yenidən Etimadi Müqəddəm Tehran şəhərinin hərbi komendantı vəzifəsinə təyin edildi. [Yenə orda, s. 374.] Bir neçə ay bu vəzifədə çalışdıqdan sonra Qəvamüssəltənə Baş nazir olan kimi onu bu vəzifədən azad etdi. [عاقلی، باقر؛ نخست وزیران ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، پیشین، ص611.] 1326-ci h.ş ilində general-leytenant Dirəxşanın məhkəməsində dövlət ittihamçısı idi. (Dirəxşanı Azərbaycanda milli hökumət qurulduqdan sonra Təbriz şəhərinin hərbi komendantı kimi Pişəvəri ilə sülh müqaviləsi imzalamışdı). [عاقلی، باقر؛ روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، پیشین، ج1، ص406] O, müttəhim üçün ölüm hökmü təklifini irəli sürdü, lakin məhkəmə Dirəxşaniyə ömürlük həbs cəzası qərarını çıxartdı. [عاقلی، باقر؛ شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، پیشین، ج2، ص668]
General-leytenant Əbdüləli xan Etimad Müqəddəm 1326-ci h.ş ilində təqaüdə çıxdı və 1352-ci (1973) vəfat etdi. [Yenə orda, I cild, s. 135.]
Müəllifin bütün yazıları - Ənvər ÇİNGİZOĞLU
Bölməyə aid digər xəbərlər
11-04-2022, 21:25
Mazandaran alimi - Ənvər Çingizoğlu yazır
23-03-2022, 18:55
Rəşid Yasəmi: ədəbiyyatda nəciblik nümunəsi
17-03-2022, 09:49
Vahid Dəstigirdi: Nizaminin tədqiqatçısı
12-03-2022, 22:31
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Səid Nəfisi: Azərbaycan qəhrəmanı Babək Xürrəmdin əsərinin müəllifi
19-10-2021, 09:58
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Məhəmmədəli Füruği: siyasətçi, diplomat, tarixçi, tərcüməçi və millətçi kimi
16-10-2021, 01:06
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Hacıəli xan Rəzmara: Qurban bayramında doğuldu, terror qurbanı oldu
13-09-2021, 16:31
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Şəkinskilərin İran qolu haqqında... - Ənvər Çingizoğlunun araşdırması
10-09-2021, 17:27
Nəcəfqulu xan Sərşar: Qaradağın ağ gün görməmiş şairi
27-08-2021, 16:48
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Məhəmmədqulu xan Alar: inqilabda sərkərdə, işdə sərkar.. - Fotolar
20-08-2021, 13:38
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - İsmayıl xan Şəfai: Tehran-43 konfransında şahın tərcüməçisi - Fotolar
16-08-2021, 15:51
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Seyid Məhəmməd Dəbirsiyaqi: tədqiq və tədrisin işığında - Fotolar
24-07-2021, 16:15
Ənvər ÇİNGİZOĞLU - Qaradağ elləri: beloğludan eloğluya qədər - Ənvər Çingizoğlu yazır
Əfşar Süleymani: Trampın siyasəti İranın təklənməsinə gətirib çıxarıb. Bu günədək Rusiya və Çin də hərbi imkanlarının hamısını İrana verməyiblər
“Qarabağ”ın baş məşqçisi deyir ki, "Ayntraxt"la qarşılaşmada baxımlı oyun nümayiş etdirməyə çalışacaqlar
ADP sədri deyir ki, hələlik İranda baş verən proseslərin inkişafı xarici güclərin, xüsusilə ABŞ-ın mövqeyindən, həmçinin Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələdə milli maraqlarını nə dərəcədə ön plana çəkməsindən asılı olacaq
Rejissor və aktyor deyir ki, yeni fəaliyyətə başlayan teatrda tamaşaçını pasiyent əvəz edəcək
Mikayıl Mikayılov deyir ki, festivalda nümayiş olunan tamaşa Azərbaycanla Meksika arasında teatr əlaqələrinin başlanğıcı sayıla bilər
