Qanlı qarşıdurmanın görünməyən tərəfi: İran İsrail və ABŞ-ı necə vurur?

Oktyabrın 7-də səhər saatlarında HƏMAS qüvvələri yerli vaxtla saat 06:00 radələrində həm qurudan, həm də havadan İsrail sərhədinə sızmağa başlayıb. Qısa müddətdə minlərlə insan İsrailin cənubunu sözün əsl mənasında işğal edib. 20 dəqiqə ərzində İsrail ərazisinə 5000 raket atdığını bildirən HƏMAS çox sayda İsrail əsgəri və mülki vətəndaşı əsir və girov götürüb.

Reyting.az “Guardian”a istinadla bildirir ki, BBC-nin təhlükəsizlik üzrə müxbiri Frank Qardner müharibənin ilk günlərində İsrail rəsmiləri ilə əlaqə saxlayıb və hücumun necə baş verdiyini soruşduqda Tel-Əviv bu suala “Bizim heç bir fikrimiz yoxdur”, - cavabını verib.

Şimalda bufer zona

Müharibə başlayan kimi ABŞ başda olmaqla Qərb ölkələri dərhal İsrailin tərəfini tutub və Vaşinqton İsraili dəstəkləmək üçün “USS Gerald R. Ford” təyyarədaşıyan gəmisinin başçılıq etdiyi donanmanı Şərqi Aralıq dənizinə yerləşdirib. Əslində, ABŞ və Böyük Britaniyanın Şərqi Aralıq dənizində güclənməsində hədəfi Livanın ən böyük hərbi qüvvəsi olan “Hizbullah”dır. İranın dəstəklədiyi “Hizbullah” oktyabrın 8-də İsraillə münaqişəyə girib və sərhəddə partlayış səsləri günlərlə kəsilmir. Livan sərhədində tank və zirehli birləşmələr yerləşdirən İsrail bir çox yaşayış məntəqəsini boşaldıb və şimal sərhəd xəttində dörd kilometrlik bufer zonası yaradıb. Bundan əlavə, dünəndən etibarən Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilər də müharibəyə qoşulub. Dünən husilər 1700 kilometr uzaqlıqdan İsrailə ballistik raket atıblar.

Əllərin öpüşü

İran tərəfi HƏMAS-ın 7 oktyabr hücumunda iştirak etməsi ilə bağlı xəbərlərini dini lider Əli Xamneyi özü təkzib etsə də, hücumu həyata keçirənlərin əllərindən öpdüyünü söyləməkdən çəkinməyib.

“Guardian” İranın “nazik ip” üzərində hərəkət etdiyini, milis qüvvələri vasitəsilə Suriya və İraqdakı ABŞ bazalarına hücumlar təşkil etdiyini yazır. İran artıq bu milisləri dəstəkləmədiyini demir, lakin Tehran administrasiyası qrupların müstəqil hərəkət etdiyini bildirir.

Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutundan Emil Hokayem İran və onun dəstəklədiyi qruplarla bağlı deyib:

“Bu mübahisə əbədi olaraq davam edəcək, lakin İran öz milis qüvvələrinə güc verir, onlara rəhbərlik edir, lakin nadir hallarda əmr verir. HƏMAS və “Hizbullah” isə İranın etibarlı silahdaşları kimidir. Hər iki qrup İrandan kömək gözləmir, yalnız onun razılığını istəyir. Onların İranın etiraz edəcəyi hücuma keçəcəklərini düşünmürəm, lakin onların əməliyyat imkanları kifayət qədər genişdir”.

İranın keçmiş xarici işlər naziri Cavad Zərif məsələ ilə bağlı açıqlamasında İsrailin artıq uduzduğunu bildirib. Tel-Əvivin “Məğlubedilməz” anlayışını itirdiyini bildirən Zərif, İsrailin hazırda yeganə məqsədinin ABŞ-ı tamamilə müharibəyə çəkmək olduğunu deyib. Bundan başqa, İran Fələstinlə bağlı ərəb dövlətləri ilə qarşı-qarşıyadır. Ərəb dövlətləri İsrail-Fələstin münaqişəsinin iki dövlətli həllində israr etsələr də, İran tək dövlət (yalnız Fələstin) həllinin tərəfdarıdır.

Beləliklə “Hizbullah” 30 ildən artıqdır ki, İranla etimad və qarşılıqlı faydalı əlaqələr qurub. Qrupun həm siyasi partiyası, həm də hərbi gücü var.

İran illərdir Yəməndəki husi qruplarına “çox ucuz” silahlar verir.

Suriyada vətəndaş müharibəsindən sonra hələ də hakimiyyətdə olan Bəşər Əsəd bunu Rusiya ilə birlikdə İranın 80 min əsgərinə borcludur.

İran İraqda “Hizbullah”ın qanadı olan başqa bir hərbi milisi də dəstəkləyir. “Kətaib Hizbullah” kimi tanınan bu qüvvələr son günlər ABŞ bazalarına hücumlar həyata keçirib.

E. KAMAL

Ana səhifəyə dön